Cmentarze sprzątają więźniowie, a remontują strażacy

Zgodnie z treścią odpowiednich ustaw i rozporządzeń, to właśnie na gminach spoczywa obowiązek utrzymania w jak najlepszym stanie m.in. cmentarzy wojskowych, podobnych do tych, które leżą w naszym regionie. Możliwe jest zlecenie części zadań lub całkowite powierzenie opieki nad cmentarzami różnym osobom, organizacjom i instytucjom. Za wszystkim, jak jednak wiemy, muszą iść pieniądze.

Zwróciliśmy się do wszystkich gmin naszego regionu z pytaniem o to, w jaki sposób radzą sobie one z utrzymaniem i opieką nad cmentarzami, czy korzystają z jakiegokolwiek wsparcia w tym zakresie i jakie są obecnie najpilniejsze potrzeby związane z opieką nad cmentarzami?

Jak się okazało, wiele gmin przykłada dużą wagę do dbania o powierzone im zadanie.

W utrzymaniu cmentarzy współpracują nie tylko ze szkołami czy lokalnymi OSP, ale także z... więźniami.

W Gminie Ropa o cmentarze wojenne troszczą się także uczniowie

Gmina Ropa odpowiada za okresowe sprzątanie cmentarzy, koszenie traw, dozór nad stanem grobów i cmentarzy (cmentarz nr 71 i nr 72). Gmina realizuje w porozumieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków remonty. Ostatnio w 2013 roku przeprowadzona została renowacja krzyża na cmentarzu wojennym z I wojny światowej nr 72 w Ropie.

Gmina Ropa nie korzysta w realizacji tych zadań ze wsparcia stowarzyszeń i innych instytucji. W związku z istniejącą możliwością nawiązania współpracy ze szkołami, na terenie Gminy Ropa podejmowana jest dobrowolna aktywność szkół w tym zakresie. Szkoła Podstawowa nr 1 w Ropie sprawuje opiekę nad cmentarzem wojennym nr 72 w Ropie, a Szkoła Podstawowa w Łosiu nad cmentarzem nr 71 w Łosiu.

Obecnie, jako najpilniejsze potrzeby finansowe związane z utrzymaniem cmentarzy w Gminie Ropa określono konieczność przeprowadzenia całościowych remontów obydwu obiektów. Na cmentarzu nr 71 w Łosiu konieczne jest też usunięcie nadmiernego zadrzewienia.

W Gminie Lipinki bardzo pomagają członkowie Ochotniczych Straży Pożarnych

Gmina Lipinki jest administratorem czterech cmentarzy z okresu I Wojny Światowej: nr 84 w Bednarce, nr 85 w Rozdzielu, nr 102 w Wójtowej oraz nr 103 w Pagorzynie. Wyżej wymienione cmentarze są oznakowane tablicami informacyjnymi, drogi dojazdowe urzymywane są w przejezdności i przejściach.

Gmina 5-6 razy w ciągu roku wykasza trawę wraz z jej uprzątnięciem z terenu cmentarza i około orodzenia. W okresie jesiennym i wiosennym usuwa się połamane konary i grabi liście. Gmina korzysta z pomocy jednostki OSP Bednarka, OSP Wójtowa i OSP Pagorzyna przy drobnych remontach ogrodzenia i utrzymania porządku na cmentarzach.

Co roku uczniowie wraz z nauczycielami przed Świętem Zmarłych pomagają przy porządkowaniu mogił, cokołów, ponadto przynoszą i zapalają znicze. Czynny jest również udział harcerzy i jest do dobrowolna forma pomocy szkół.Wszystkie cmentarze, groby pochowanych żołnierzy wraz z ich lokalizacją zgodnie z posiadaną dokumentacją źródłową, były remontowane i odnawiane. Na cmentarzu w Rozdzielu i Pagorzynie wykonano dwa krzyże centralne oraz ogrodzenie drewniane. W miejscowości Wójtowa na cmentarzu wykonano nowe cokoły wraz z krzyżem żeliwnym i nowe omurowanie grobów.

Cmentarze w Gminie Łużna sprzątaję osadzeni w Zakładzie Karnym, a także niemieccy, węgierscy i polscy żołnierze

Na terenie Gminy Łużna znajdują się cztery cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej, tj nr 120, 122, 123 w Łużnej i nr 121 położony w Biesnej. Wszystkie cmentarze zlokalizowane są na gruntach, których właścicielem jest Skarb Państwa z wykonywaniem prawa własności przez Wojewodę Małopolskiego. Cmentarz nr 123 w 2016 roku został uhonorowany przez Komisję Europejską Znakiem Dziedzictwa Europejskiego.

Wszystkie cztery cmentarze, na podstawie porozumienia z Wojewodą Małopolskim, w zakresie bieżącej pielęgnacji zieleni oraz utrzymania czystości i porządku, utrzymywane są przez gminę nieodpłatnie. Zadanie to realizowane jest przy udziale skazanych osadzonych w ZK w Tarnowie. Wszystkie niezbędne do tego materiały, sprzęt, transport skazanych itp. pokrywane są ze środków włanych gminy.

Oznakowaniem cmentarzy zajmuje się gmina w porozumieniu z MUW. Utrzymaniem dojazdu do cmentarzy przebiegającego po drogac gminyych zajmuje się Gmina Łużna. W przypadku dojazdu do cmentarzy nr 120 i 123, który przebiega po gruntach prywatnych i Skarbu Państwa, w zarządzie Lasów Państwowych z inicjatywy Gminy Łużna podjęte zostały działania wspólnie z Wydziałem Skarbu Państwa i Nieruchomości MUW, mające na celu rozwiązanie tego problemu i prawne uregulowanie dojazdu.

Szereg prac związanych zarówno z odtworzeniem wnętrza cmentarza jak i utrzymaniem grobów żołnierskich, wykonywane są przez uczestników Międzynarodowego Obozu Wojskowego z udziałem żołnieży niemieckich, polskich i węgierskich. Obozy takie organizowane są raz w roku już od kilku lat.

W zakresie utrzymania porządku na cmentarzach i opieki nad grobami żołnierzy Gmina nie korzysta ze wsparcia szół, stowarzyszeń czy innych instytucji. Prace porządkowe przed różnymi uroczystościami wykonywane są przez skazanych. Ponadto skazani wykonują również drobne naprawy ścieżek terenowych na cmentarzu nr 123, na którym z racji jego niekorzystnego położenia (duży spadek terenu) rzy intensywnych opadach deszczu dochodzi do uszkodzeń nawierzchni żwirowej. Na dzień dzisiejszy gmina widzi potrzebę naprawienia szkód wyrządzonych tam przez zwierzynę leśną. Planowana jest więc budowa ogrodzenia, które zapobiegnie takim incydentom oraz będzie ostatnim elementem odtworzenia historycznego wyglądu cmentarza, ponieważ jak wynika z relacji mieszkańców, którzy pamiętają czasy okresu międzywojennego i II wojny światowej, teren cmentarza był całkowicie ogrodzony.

Potrzeby finansowe związane z utrzymaniem wszystkich cmentarzy to w Gminie Łużna ok. 18 tys. złotych. Obejmują one przede wszystkim zakupu paliwa, materiałów, części eksploatacyjnych do podkaszarek i kosiarek, zakupu nowych podkaszarek.

W Bobowej i Moszczenicy opieka na zwykłych warunkach

Na podstawie porozumienia z Wojewodą Małopolskim, Gmina Bobowa przejęła obowiązek utrzymania grobów i cmentarzy wojennych znajdujących się na jej terenie, w zakresie bieżącej pielęgnacji zieleni oraz utrzymania czystości i porządku.
Także tu, nie korzysta się ze wsparcia stowarzyszeń w ramach utrzymania porządku na cmentarzach wojennych.
Współpraca ze szkołami, związana z opieką nad grobami żołnierzy jest prowadzona na podstawie dobrowolnej aktywności szkół i nauczycieli.
Najpilniejsze potrzeby finansowe związane są z pokryciem kosztów utrzymania cmentarzy w zakresie zakupu paliwa do kosiarek i kosztem wywozu śmieci.

W Moszczenicy, gmina odpowiada za bieżące utrzymanie cmentarzy zgodnie z umową z Wojewoda Małopolskim dot. projektu "Rewaloryzacja wybranych cmentarzy wojennych z okresu I wojny światowej położonych na terenie Gorlic, Limanowej i powiatu gorlickiego i limanowskiego..." Gmina korzysta ze wsparcia w utrzymanie porządku na cmentarzach i  deklaruje, że współpracuje ze szkołami w zakresie opieki nad grobami, współpraca ta jest dobrowolna.

Jako najpilniejsza potrzeba związana z opieką nad cmentarzami w Gminie Moszczenica wskazuje się wprowadzenie jednolitego i czytelnego systemu informacji w terenie - oznakowanie cmentarzy.

Za udostępnienie informacji dziękujemy Gminom. 

foto: pixabay