Zmarł arcybiskup Józef Kowalczyk. Były nuncjusz i prymas Polski

W nocy 20 sierpnia 2025 roku, w wieku 86 lat, odszedł do Domu Ojca abp senior Józef Kowalczyk. Zmarł w szpitalu w Tarnowie, gdzie od ponad trzech tygodni przebywał w poważnym stanie – przekazano w oficjalnym komunikacie. Wiadomość o odejściu hierarchy ogłosił w Gnieźnie dzwon św. Wojciech.

Droga kapłańska i naukowa

Józef Kowalczyk urodził się 28 sierpnia 1938 roku w Jadownikach Mokrych (diecezja tarnowska). Formację kapłańską rozpoczął w Wyższym Seminarium Duchownym „Hosianum” w Olsztynie. Następnie studiował prawo kanoniczne na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, a później kontynuował naukę na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie, gdzie w 1968 roku uzyskał tytuł doktora.

Nuncjusz i organizator struktur Kościoła w Polsce

Po wznowieniu stosunków dyplomatycznych między Polską a Stolicą Apostolską w 1989 roku został mianowany nuncjuszem apostolskim w naszym kraju i podniesiony do godności arcybiskupa. Funkcję nuncjusza sprawował przez ponad 20 lat – do 2010 roku.

W tym czasie odegrał kluczową rolę w reorganizacji struktur administracyjnych Kościoła w Polsce, uczestniczył w negocjacjach nad tekstem Konkordatu oraz angażował się w przywrócenie Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego.

Prymas Polski

W maju 2010 roku papież Benedykt XVI mianował abp. Kowalczyka metropolitą gnieźnieńskim i prymasem Polski. Urząd ten sprawował do 2014 roku. Sam przyznawał, że nominacja była dla niego zaskoczeniem. 

Nigdy nie zabiegałem o to, by przyjść do Gniezna (...). Ale skoro papież zadecydował, to ja nie mogłem powiedzieć: nie – mówił wówczas hierarcha.

Kontrowersje i zarzuty

Działalność arcybiskupa budziła również kontrowersje. Ks. Tadeusz Isakowicz-Zalewski wielokrotnie zarzucał mu tuszowanie skandali obyczajowych w Kościele i wskazywał na jego odpowiedzialność za nominację abp. Juliusza Paetza.

Jednocześnie Instytut Pamięci Narodowej nie potwierdził zarzutów o współpracę hierarchy z organami bezpieczeństwa PRL, a sam abp Kowalczyk konsekwentnie zaprzeczał takim oskarżeniom.

Ostatnie pożegnanie

Arcybiskup Józef Kowalczyk spędził ostatnie tygodnie życia w szpitalu w Tarnowie. Informacje dotyczące uroczystości pogrzebowych zostaną ogłoszone przez archidiecezję gnieźnieńską w późniejszym terminie.