Budżet powiatu gorlickiego uchwalony. Blisko połowa radnych wstrzymała się od głosu

Dochody i wydatki powiatu gorlickiego w 2026 roku

Z przedstawionych danych wynika, że dochody powiatu zaplanowano na poziomie 210,4 mln zł, a wydatki na 226,2 mln zł. Oznacza to deficyt budżetowy w wysokości 15,8 mln zł. Zarząd Powiatu zakłada pokrycie tej luki przychodami z kredytu bankowego lub pożyczek dokładnie w tej samej kwocie, przy czym na 2026 rok nie przewidziano rozchodów, ponieważ spłaty rat kredytów przypadających na 2026 rok zrealizowano wcześniej, w 2025 roku.

Projekt rozdziela budżet na część operacyjną oraz inwestycyjną. Dochody bieżące określono na 206,8 mln zł, a dochody majątkowe na 3,6 mln zł. Po stronie wydatków zaplanowano 204,4 mln zł wydatków bieżących i 21,8 mln zł wydatków majątkowych. W praktyce część bieżąca zamyka się nadwyżką 2,4 mln zł, natomiast część inwestycyjna generuje niedobór 18,2 mln zł, co łącznie daje deficyt 15,8 mln zł.

W prezentacji starosty Mirosława Waląga wybrzmiało, że kluczowym źródłem dochodów bieżących pozostają udziały w PIT i CIT, które mają stanowić 45 proc. tej części budżetu. Subwencja ogólna ma odpowiadać za 27,1 proc. dochodów bieżących, a dotacje celowe z budżetu państwa łącznie za 9,4 proc. Dochody majątkowe opisano jako znacznie skromniejsze, oparte m.in. o środki z Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg, pomoc finansową oraz sprzedaż nieruchomości.

Struktura wydatków pokazuje przewagę kosztów codziennego funkcjonowania. Wydatki bieżące mają stanowić 90,4 proc. ogółu, a wydatki majątkowe 9,6 proc. Wśród wydatków bieżących największą pozycją są wynagrodzenia i pochodne, obejmujące łącznie 1115 etatów, co ma stanowić 69,9 proc. bieżących wydatków budżetu. W tle tej liczby słychać jedno z najczęściej powtarzanych zdań w samorządowych dyskusjach: koszty rosną szybciej niż realne możliwości ich finansowania.

Największy fragment budżetu ma pochłonąć oświata, edukacja i opieka wychowawcza: 48,2 proc. wydatków. Według przedstawionych danych bieżące koszty zadań oświatowych oszacowano na około 102 mln zł, przy potrzebach oświatowych wskazanych przez Ministra Finansów na poziomie 89 mln zł. W ocenie starosty i zarządu oznacza to niedoszacowanie rzędu około 13 mln zł już na etapie kalkulacji, a w wypowiedziach pojawiły się też zastrzeżenia dotyczące nieuwzględnionych odpraw oraz pełnej puli wynagrodzeń za godziny ponadwymiarowe, szacowanej łącznie na około 5 mln zł. Ten wątek powracał również w opiniach komisji, które zwracały uwagę na wysokie nakłady na edukację i równoczesną potrzebę inwestycji poprawiających standard pracy szkół.

Drugi największy obszar to pomoc społeczna, pomoc rodzinie i polityka społeczna na poziomie 19,9 proc. budżetu. W tej części mieszczą się m.in. domy pomocy społecznej, placówki opiekuńczo-wychowawcze, wsparcie rodzin zastępczych, warsztaty terapii zajęciowych oraz funkcjonowanie instytucji takich jak PCPR czy powiatowy urząd pracy. To segment budżetu, w którym liczby zwykle idą w parze z rosnącą liczbą obowiązków i presją na utrzymanie jakości usług.

Na zadania drogowe przewidziano 10,7 proc. wydatków, obejmujących utrzymanie, remonty i inwestycje na sieci 317 km dróg powiatowych oraz 66 obiektach mostowych. W dyskusji radni zwracali uwagę na porównania do poprzednich lat i na spadek skali inwestycji, ale jednocześnie wskazywano konkretne zadania oczekiwane przez mieszkańców. W wypowiedziach padły m.in. przykłady przebudowy dróg oraz obiektów mostowych w różnych częściach powiatu, a członek zarządu akcentował przygotowanie dokumentacji projektowo-kosztorysowych jako warunek skutecznego sięgania po środki zewnętrzne.

Wydatki majątkowe na 2026 rok ustalono na 21,8 mln zł, z czego 15,2 mln zł ma trafić na inwestycje drogowe, a 5,7 mln zł na inwestycje oświatowe. Zarząd podkreślał, że w kilku zadaniach wpisano wyłącznie wkład własny, ponieważ to często warunek udziału w naborach o dofinansowanie. Według zapowiedzi, jeśli uda się pozyskać wsparcie zewnętrzne, wartości inwestycji w trakcie roku mogą się zmienić, a udział finansowania zewnętrznego wzrosnąć ponad planowane 15,5 proc.

Jednym z kluczowych wyjaśnień, dlaczego budżet na 2026 rok wygląda skromniej niż w 2025, były dużo niższe środki na scalenia gruntów oraz na wsparcie związane z pomocą uchodźcom. Wskazano, że w 2025 roku na scalenia realizowane w kilku obiektach przeznaczano około 32 mln zł, natomiast w 2026 roku dofinansowanie ma wynieść około 2,3 mln zł. Wątek pomocy uchodźcom również wyraźnie zmniejsza skalę budżetu, ponieważ w planie na 2026 rok zapisano 77 tys. zł wobec poziomów sięgających w 2025 roku kilku milionów złotych.

Skarbnik powiatu Agnieszka Szkaradek poinformowała, że 10 grudnia 2025 Regionalna Izba Obrachunkowa w Krakowie wydała pozytywną opinię zarówno o projekcie uchwały budżetowej powiatu gorlickiego, jak i o możliwości sfinansowania deficytu przedstawionego w projekcie. Ten element był ważnym tłem dla całej sesji, bo potwierdza formalną poprawność założeń, nawet jeśli spór dotyczył ambicji i priorytetów.

Przewodniczący komisji przedstawili pozytywne opinie, choć w części głosowań widoczne były głowy wstrzymujące się. Komisja Edukacji zwróciła uwagę na wysokie koszty w obszarze szkół i potrzebę inwestycji, jednocześnie sygnalizując wątpliwości dotyczące ograniczenia wydatków promocyjnych. Komisja Zdrowia, Spraw Społecznych i Ochrony Środowiska oraz Komisja Rewizyjna również zaopiniowały projekt pozytywnie, podobnie Komisja Budżetowo-Finansowa, Mienia Powiatu, Rozwoju Gospodarczego i Inwestycji.

W debacie najmocniej wybrzmiały dwa spojrzenia na budżet powiatu gorlickiego 2026. Z jednej strony pojawiły się obawy o spadek dochodów majątkowych i niższy poziom inwestycji w porównaniu z poprzednimi latami, a także krytyka braku strategicznych inwestycji rozwojowych i wskazywanie dysproporcji terytorialnych, w tym sygnałów o braku większych zadań inwestycyjnych w jednej z gmin. Z drugiej strony radni popierający projekt argumentowali, że w budżecie znalazły się zadania drogowe i mostowe, na które mieszkańcy czekali od lat, a ocena powinna opierać się na skuteczności realizacji i pozyskiwaniu dofinansowań w trakcie roku.

Wypowiedzi starosty oraz skarbnik akcentowały, że wcześniejsze, wysokie poziomy inwestycji były w dużej mierze efektem zewnętrznych programów i dużych projektów, które dziś wygasają lub są znacznie mniejsze. W tle pojawiła się również różnica ocen dotycząca dostępności środków w poprzednich latach i tego, jak łatwo było po nie sięgać. Ten wątek wraca w samorządach regularnie, bo w praktyce rozstrzyga o tym, czy powiat utrzyma tempo modernizacji dróg i infrastruktury szkolnej bez wyraźnego wzrostu zadłużenia.

Po uchwaleniu budżetu głos zabrał poseł Patryk Wicher, gratulując zarządowi i radzie przyjęcia uchwały budżetowej na 2026 rok oraz zwracając uwagę na realia mniejszych programów inwestycyjnych w porównaniu do poprzednich lat. W swojej wypowiedzi podkreślał znaczenie dużych projektów infrastrukturalnych oraz rolę współpracy ponad podziałami w pozyskiwaniu środków, a także wprost wskazał oświatę jako obszar szczególnie obciążający budżety samorządów.

Po zakończeniu głosowania przewodniczący podziękował zarządowi i skarbnikowi za przygotowanie projektu, a starosta podkreślił, że liczy na współpracę również z radnymi wstrzymującymi się od głosu. W praktyce to właśnie od tej współpracy oraz od wyników konkursów i naborów ma zależeć, czy zapowiadane inwestycje zwiększą skalę w trakcie roku, czy pozostaną na poziomie wkładów własnych wpisanych do budżetu.