Czy Gorlice będą testować nocny zakaz sprzedaży alkoholu między godz. 22–6? Skołyszyn już to robi

Zakaz sprzedaży alkoholu nocą w Skołyszynie

Ograniczenie dotyczy napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, czyli w praktyce zakupów sklepowych na wynos. W sołectwie Skołyszyn nie można ich kupić w godzinach nocnych między godz. 22 a godz. 6. Takie rozwiązanie wynika z uchwały Rady Gminy Skołyszyn przyjętej 25 listopada 2025 roku i opublikowanej w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

W dokumencie wprost zapisano, że zakaz dotyczy terenu sołectwa Skołyszyn, a więc miejscowości będącej siedzibą gminy, nie całej gminy. W uchwale znalazł się też techniczny wyjątek dla sprzedaży hurtowej między podmiotami posiadającymi wymagane zezwolenia, co nie zmienia faktu, że dla klienta detalicznego w nocy ma być po prostu nie do kupienia.

Samorząd podkreśla, że impuls wyszedł od mieszkańców. Wniosek w tej sprawie wpłynął do urzędu 15 września 2025 roku, a w uzasadnieniu wskazywano bezpieczeństwo, ograniczenie zakłóceń porządku i większą odpowiedzialność za zdrowie oraz dobro wspólnoty. Następnie sprawą zajęła się Komisja Skarg, Wniosków i Petycji, która 6 października 2025 roku jednogłośnie uznała wniosek za zasadny. Po drodze swoje stanowisko miało też zebranie wiejskie sołectwa Skołyszyn, a Rada Gminy wracała do tematu na posiedzeniach w październiku i listopadzie, finalizując decyzję przed końcem roku.

Polskie przepisy dają samorządom możliwość wprowadzenia ograniczeń nocnej sprzedaży alkoholu w drodze uchwały – dla całej gminy albo dla wybranych jednostek pomocniczych, takich jak sołectwa czy osiedla. Ustawodawca przewiduje, że ograniczenia mogą obejmować sprzedaż prowadzoną między godz. 22 a godz. 6.

W praktyce oznacza to, że gminy mogą „kroić mapę” dość precyzyjnie. Z punktu widzenia porządku publicznego bywa to argumentem za działaniem tam, gdzie problem jest najostrzejszy. Z punktu widzenia mieszkańców i przedsiębiorców rodzi się jednak inne pytanie, czy ograniczenie w jednej miejscowości nie spowoduje przeniesienia nocnych zakupów do sąsiednich gmin albo nawet do innych sołectw tej samej gminy, jeśli nie zostały objęte uchwałą.

Gmina Skołyszyn graniczy z powiatem gorlickim, a jednym z najbliższych kierunków wypadowych dla nocnych zakupów może być Biecz. Scenariusz wycieczek po alkohol brzmi dziś jak publicystyczna prowokacja, ale w realiach przygranicznych społeczności bywa logiczną reakcją części klientów, jeśli w jednym miejscu jest zakaz, a 10–15 minut jazdy dalej nie ma, część popytu może się przesunąć.

Kto na tym skorzysta? Potencjalnie sklepy w sąsiednich miejscowościach, które w godzinach nocnych nadal sprzedają alkohol. Potencjalnie również stacje paliw czy całodobowe punkty handlowe po drugiej stronie granicy administracyjnej. Ale jest też druga strona medalu, każda „wyprawa” w nocy to dodatkowy ruch na drogach, a w tle pojawia się ryzyko, że ktoś po alkoholu będzie wracał samochodem. Tego nie da się dziś rozstrzygnąć bez danych policji i obserwacji po kilku miesiącach obowiązywania przepisów.

Punktowe ograniczenia mają tę słabość, że nie eliminują popytu, tylko próbują go ucywilizować. Jeśli ktoś planuje zakup wcześniej, zrobi zapasy przed godz. 22. Jeśli ktoś nastawia się na zakup impulsywny, może szukać obejść pojechać do sąsiedniej gminy, poprosić kogoś, kto zrobi zakupy wcześniej, albo – w najbardziej niepożądanym wariancie – sięgnąć po nielegalny obrót.

Czy powstanie szara strefa? To zależy od lokalnych warunków i egzekwowania prawa. Z doświadczeń innych miast wynika, że ograniczenia nocnej sprzedaży alkoholu są w Polsce wdrażane od lat i nie są zjawiskiem marginalnym, ale efekt bywa różny, w jednych miejscach spada liczba nocnych interwencji, w innych problem przesuwa się geograficznie. Sam fakt, że KCPU monitoruje wdrażanie takich uchwał, pokazuje, że państwo traktuje je jako narzędzie profilaktyki, a nie jednorazową ciekawostkę.
 

Enklawa czy efekt domina

Najciekawsze pytanie brzmi dziś, czy inne samorządy pójdą w tę stronę i czy Skołyszyn stanie się precedensem dla powiatu jasielskiego, a może również dla sąsiedniego powiatu gorlickiego?

W regionie, gdzie granice gmin przecinają codzienne trasy do pracy, szkoły i sklepów, pojedyncza „enklawa” z zakazem może działać jak test społeczny. Jeżeli mieszkańcy uznają, że jest spokojniej, presja na podobne uchwały może pojawić się w kolejnych gminach. Jeżeli natomiast dominującym efektem będzie przeniesienie zakupów i części uciążliwości za miedzę, sąsiedzi mogą nie chcieć brać problemu na siebie albo – przeciwnie – mogą uznać, że trzeba działać wspólnie.

Co ciekawe, temat nocnych godzin z zakazem sprzedaży alkoholu pojawiał się w Gorlicach już wcześniej. W 2018 roku publicznie mówiono o propozycji zakazu sprzedaży alkoholu w godz. 0–godz. 5, ale ostatecznie zasady nie zostały zmienione i w mieście wciąż można było kupować alkohol przez całą dobę. Z kolei w 2009 roku Rada Miasta Gorlice doprecyzowała zakazy dotyczące sprzedaży, podawania i spożywania alkoholu w wybranych miejscach publicznych, wskazując obszary niewymienione wprost w ustawie.
 

Kto zarabia na alkoholu? Kto traci na prohibicji?

W dyskusji regularnie wraca argument o pieniądzach z alkoholu. Warto go uporządkować, bo w Polsce różne strumienie trafiają do różnych kieszeni. Podatek akcyzowy jest dochodem budżetu państwa, czyli poziomu centralnego. To państwo ma bezpośredni interes fiskalny w tym, ile akcyzy wpływa do kasy. Podatek VAT również stanowi dochód budżetu państwa i – co podkreśla samo Ministerstwo Finansów – nie jest źródłem dochodu jednostek samorządu terytorialnego.

Po stronie samorządu kluczowe są opłaty za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, czyli popularnie nazywane koncesjami. Te opłaty zasilają budżet gminy, a przepisy określają zasady ich naliczania oraz przeznaczenia. W uproszczeniu, przedsiębiorca płaci gminie za możliwość sprzedaży alkoholu, a środki mają być wydatkowane w reżimie zadań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych.

Gdzie w tym wszystkim jest powiat i województwo? Nie mają własnej „akcyzy od alkoholu” ani własnego VAT. Mogą natomiast pośrednio odczuwać skutki ekonomiczne zmian w handlu, obrót sklepów wpływa na lokalną gospodarkę i miejsca pracy, a dochody jednostek samorządu terytorialnego są powiązane z systemem finansów samorządowych, m.in. udziałami w podatkach dochodowych. To jednak nie jest prosty mechanizm „kupisz mniej alkoholu – powiat traci akcyzę”, bo akcyza wprost nie jest powiatowa ani gminna.

Czy takie ograniczenie sprzedaży alkoholu to dobre rozwiązanie?

Zwolennicy podkreślają profilaktykę i spokój nocą. W wielu miejscach ograniczenia w sprzedaży alkoholu były odpowiedzią na konkretne zgłoszenia o hałasie, bójkach czy dewastacjach w pobliżu sklepów. Takie uchwały są też relatywnie łatwe do wdrożenia i zrozumiałe dla mieszkańców, godz. 22 i koniec.

Przeciwnicy wskazują na przerzucenie problemu w inne miejsce, uderzenie w legalny handel i karanie wszystkich za zachowania części osób. W lokalnym wydaniu dochodzi wątek granicy nocnych wyjazdów po alkohol do innych miejscowości, efekt społeczny może okazać się odwrotny od zamierzonego, zwłaszcza jeśli zwiększy się ruch samochodowy w porze nocnej.

W tle pozostaje też pytanie o pieniądze. Jeśli ograniczenie realnie zmniejszy sprzedaż, część sklepów może odczuć spadek obrotów. Budżet państwa nie przestanie otrzymywać akcyzy, bo sprzedaż może się po prostu przesunąć do sąsiednich gmin, ale jeśli całkowita konsumpcja spadnie, wpływy państwa z VAT i akcyzy mogą być niższe. Na poziomie gminy stawką są głównie lokalne opłaty i kondycja przedsiębiorców, a nie centralne podatki.