Gorlice bez schronów? Ustawa nakłada nowe obowiązki

29 maja zaczynają obowiązywać nowe przepisy dotyczące ochrony ludności i obrony cywilnej. Zmiany obejmują między innymi schrony, miejsca ukrycia oraz nowe obowiązki samorządów związane z bezpieczeństwem mieszkańców. Nowelizacja ustawy ma poprawić przygotowanie kraju na sytuacje kryzysowe i zagrożenia wojenne.

Nowe regulacje przewidują tworzenie oraz modernizację miejsc schronienia dla ludności. Gminy będą zobowiązane do prowadzenia ewidencji schronów i miejsc ukrycia, a także do planowania działań związanych z ochroną mieszkańców w sytuacjach zagrożenia. W praktyce oznacza to konieczność sprawdzenia dostępnych obiektów oraz ocenę ich rzeczywistej przydatności.

Schrony w powiecie

Temat schronów od kilku lat regularnie wraca do debaty publicznej. Kontrole Najwyższej Izby Kontroli wskazywały wcześniej, że wiele obiektów znajduje się w złym stanie technicznym lub nie spełnia obecnych standardów bezpieczeństwa. Część dawnych miejsc schronienia została zlikwidowana albo zmieniła swoje przeznaczenie.

W powiecie gorlickim problem jest jeszcze bardziej widoczny. Według dostępnych informacji na terenie całego powiatu nie ma obecnie ani jednego pełnoprawnego schronu spełniającego współczesne wymogi ochrony ludności.

W sytuacji zagrożenia mieszkańcy muszą wiedzieć, gdzie mogą się schronić i czy dane miejsce rzeczywiście zapewni im bezpieczeństwo. Obecnie system ochrony ludności w regionie opiera się głównie na rozwiązaniach tymczasowych.

Piwnice jako schronienie

Najczęściej wskazywanymi miejscami schronienia są piwnice w budynkach wielorodzinnych, szkołach i urzędach. To właśnie one zostały oznaczone na rządowych mapach jako miejsca krótkotrwałej ochrony ludności.

Państwowa Straż Pożarna w Gorlicach prowadzi działania związane z tworzeniem bazy miejsc schronienia przy współpracy z samorządami. Lista takich obiektów jest stale aktualizowana, jednak dominują na niej przede wszystkim piwnice w budynkach mieszkalnych, szkołach i urzędach.

Strażacy zwracają uwagę, że są to rozwiązania tymczasowe. Miejsca ukrycia, takie jak zagłębienia terenu czy ściany budynków, mogą zapewnić jedynie chwilową ochronę. Nie zabezpieczą jednak przed falą uderzeniową, skażeniem chemicznym czy promieniowaniem.

Pojawiają się także pojedyncze inwestycje związane z ochroną ludności. Wśród nich wymieniany jest plan budowy podziemnego parkingu w Gorlicach, który miałby jednocześnie pełnić funkcję miejsca schronienia.

Problem dostępności

Problemem pozostaje nie tylko liczba takich miejsc, ale również ich dostępność. Wiele piwnic znajduje się w zamkniętych budynkach mieszkalnych, do których prowadzą domofony oraz zamknięte drzwi. W sytuacji realnego zagrożenia może to utrudnić szybkie dotarcie do miejsca schronienia.

Przy ul. Ogrodowej w Gorlicach mieszkańcy przyznają, że często nie wiedzą nawet, gdzie znajdują się oznaczone miejsca schronienia. Część osób wskazuje inne obiekty, które ich zdaniem mogłyby lepiej spełniać funkcję ochrony ludności.

Służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo podkreślają, że konieczne jest zwiększanie dostępności takich miejsc poprzez budowę nowych obiektów oraz lepsze informowanie mieszkańców o lokalizacji miejsc ochrony.

Podobne problemy dotyczą budynków użyteczności publicznej. W wielu przypadkach dostęp do takich miejsc możliwy jest jedynie w godzinach pracy urzędów czy szkół.

Tak wygląda sytuacja między innymi w budynku Starostwa Powiatowego w Gorlicach. Pod urzędem znajdują się duże piwnice wyposażone w instalacje wodno-kanalizacyjne oraz wentylacyjne. Obiekt został zakwalifikowany jako miejsce schronienia, jednak jego funkcjonowanie uzależnione jest od specyfiki pracy urzędu.

Na listach miejsc schronienia znajdują się również szkoły. W praktyce są to głównie zwykłe piwnice zapewniające podstawowy poziom ochrony.

Nowe przepisy od 29 maja

Nowelizacja ustawy dotyczącej ochrony ludności i obrony cywilnej zaczyna obowiązywać 29 maja 2026 roku. Przepisy mają ułatwić finansowanie inwestycji związanych z bezpieczeństwem mieszkańców oraz uporządkować kwestie oznakowania miejsc schronienia.

Wciąż jednak wiele zależy od działań samorządów oraz środków, które będą mogły zostać przeznaczone na rozwój infrastruktury ochronnej. Obecnie w Gorlicach i powiecie gorlickim temat bezpieczeństwa mieszkańców nadal bardziej opiera się na planach i rozwiązaniach tymczasowych niż na nowoczesnych schronach przygotowanych do działania w sytuacji kryzysowej.