Dziś zaćmienie Słońca widoczne też z Gorlic. O której godzinie będzie można obserwować to zjawisko?

Zaćmienie nad Gorlicami

W środę, 12 sierpnia 2026 roku, Księżyc znajdzie się pomiędzy Ziemią a Słońcem. W części Europy, między innymi na Grenlandii, Islandii i w Hiszpanii, będzie można obserwować zaćmienie całkowite. Nad Polską Księżyc przesłoni jedynie fragment tarczy słonecznej.

Według lokalnych wyliczeń astronomicznych dla Gorlic początek zjawiska nastąpi o godz. 19.18. Maksimum widoczne z miasta przypadnie na godz. 19.55, a obserwacja zakończy się około godz. 19.58, gdy Słońce schowa się za horyzontem.

Krótki czas obserwacji

Od początku zaćmienia do zachodu Słońca upłynie około 40 minut. Początkowo na tarczy pojawi się niewielkie „wcięcie”, które będzie stopniowo rosło. Najgłębszą fazę mieszkańcy zobaczą dopiero w ostatnich minutach przed zachodem.

Oznacza to, że naturalny lub sztuczny obiekt zasłaniający horyzont może skrócić obserwację. W Gorlicach problemem mogą być wzniesienia, drzewa oraz zabudowania. Z lokalnego punktu obserwacji Słońce może więc zniknąć wcześniej, niż wskazuje astronomiczna godzina zachodu.

Co oznacza współczynnik 0,693?

Wielkość fazy zaćmienia widocznego z Gorlic wyniesie 0,693. Nie oznacza to, że Księżyc zasłoni dokładnie 69,3 proc. powierzchni Słońca.

Wartość ta określa, jaka część średnicy tarczy słonecznej zostanie przesłonięta w chwili maksimum. Przy wartości 0,693 Księżyc zakryje nieco ponad dwie trzecie średnicy Słońca. Przesłonięta powierzchnia tarczy będzie mniejsza i wyniesie orientacyjnie około 60 proc. NASA rozróżnia wielkość fazy mierzoną na średnicy od procentowej powierzchni zakrytej przez Księżyc.

Nie będzie całkowicie ciemno

W Gorlicach nie nastąpi faza całkowita. Nawet w maksimum część jasnej tarczy Słońca pozostanie widoczna. Nie należy więc oczekiwać całkowitej ciemności ani możliwości oglądania korony słonecznej.

Światło może jednak stać się wyraźnie słabsze, a częściowo przesłonięte Słońce przy zachodnim horyzoncie może stworzyć efektowny widok. Ze względu na późną porę i zachód następujący trzy minuty po lokalnym maksimum najciekawsza część obserwacji będzie bardzo krótka.

Gdzie szukać miejsca?

Najlepsze będą otwarte przestrzenie z widokiem w kierunku zachodnim i północno-zachodnim. Warto wcześniej sprawdzić wyżej położone, niezalesione części miasta, otwarte tereny na obrzeżach Gorlic oraz miejsca znajdujące się poza zwartą zabudową.

Potencjalnymi punktami do sprawdzenia mogą być otwarte fragmenty osiedla Magdalena, wyżej położone okolice ul. Dukielskiej oraz dostępne publicznie przestrzenie po zachodniej stronie miasta. Nie są to jednak oficjalne miejsca obserwacyjne. Przed wyjazdem trzeba sprawdzić widoczność horyzontu, możliwość legalnego wejścia i bezpiecznego zaparkowania. Nie należy wchodzić na prywatne pola, dachy, zamknięte tereny ani zatrzymywać samochodu przy ruchliwej drodze.

Okulary do zaćmienia

Do bezpośredniej obserwacji należy używać okularów lub ręcznego wizjera przeznaczonego do oglądania Słońca. Filtry powinny spełniać wymagania normy ISO 12312-2. Przed użyciem trzeba sprawdzić, czy folia nie jest porysowana, rozdarta albo odklejona od oprawki.

Zwykłe okulary przeciwsłoneczne, nawet bardzo ciemne, nie chronią wzroku. Niebezpieczne są również klisze fotograficzne, płyty CD, przydymione szkło, folie opakowaniowe i inne domowe zamienniki. Niska pozycja Słońca nad horyzontem także nie sprawia, że patrzenie na nie staje się bezpieczne.

Jak użyć okularów?

Najpierw należy odwrócić wzrok od Słońca i założyć okulary do obserwacji zaćmień. Dopiero wtedy można skierować głowę w stronę zjawiska. Po zakończeniu obserwacji trzeba ponownie odwrócić się od Słońca i dopiero wtedy zdjąć okulary.

Zgodnie z zaleceniami NASA podczas zaćmienia częściowego nie występuje moment, w którym można bezpiecznie patrzeć na Słońce bez filtra. Ochrona musi być używana przez cały czas, również o godz. 19.55 i podczas zachodu. Dzieci powinny obserwować zjawisko wyłącznie pod nadzorem osoby dorosłej.

Aparat i telefon

Aparat fotograficzny, kamera, teleskop i lornetka wymagają specjalnego filtra słonecznego montowanego przed obiektywem, czyli od strony Słońca. Samo założenie okularów do zaćmienia nie pozwala bezpiecznie spojrzeć przez lornetkę lub wizjer aparatu.

Skupione przez układ optyczny promienie mogą uszkodzić wzrok oraz sprzęt. Nie należy przykładać zwykłych okularów do zaćmienia do okularu teleskopu ani umieszczać luźnej folii za obiektywem. NASA zaleca skonsultowanie sposobu montażu filtra z osobą mającą doświadczenie w obserwacjach astronomicznych.

Projektor bez patrzenia

Osoby, które nie mają odpowiednich okularów, mogą skorzystać z obserwacji pośredniej. Najprostszy projektor można wykonać z dwóch białych kartek. W jednej należy zrobić niewielki, równy otwór, a następnie ustawić ją tak, aby światło przechodzące przez otwór padało na drugą kartkę.

Na ekranie pojawi się niewielki obraz częściowo przesłoniętego Słońca. Obserwator powinien mieć Słońce za plecami i patrzeć wyłącznie na wyświetlany obraz. Nie wolno spoglądać na Słońce przez otwór. Podobny efekt mogą stworzyć drobne prześwity pomiędzy liśćmi drzew, które podczas zaćmienia rzutują na ziemię obrazy słonecznych sierpów.

Pogoda zdecyduje

Nawet przy niewielkim zachmurzeniu chmury znajdujące się nisko nad horyzontem mogą uniemożliwić obserwację maksimum. Warto pojawić się w wybranym miejscu przed godz. 19 i sprawdzić, czy w kierunku zachodnim nie ma drzew, budynków lub wzniesień.

Według najnowszych prognoz zapowiada się bezchmurne popołudnie i wieczór, więc jest duża szansa na obserwację tego pięknego zjawiska.

Jeżeli pogoda nad Gorlicami nie pozwoli zobaczyć zjawiska, alternatywą będzie internetowa transmisja NASA. Agencja zapowiada relację z miejsc znajdujących się na trasie całkowitego zaćmienia na swojej stronie poświęconej zjawisku z 12 sierpnia.