W gorlickim szpitalu odsłonięto wyjątkową tablicę [FOTO]

Duchowny, który w powojennych latach posługiwał pacjentom gorlickiej lecznicy, został w 1949 roku skazany na śmierć przez komunistyczny sąd. Teraz jego postać i związki z Gorlicami przypomina pamiątkowa tablica.

Uroczystość w gorlickim szpitalu

Odsłonięcie tablicy odbyło się w Narodowym Dniu Pamięci Duchownych Niezłomnych, obchodzonym 19 października. Data ta nawiązuje do rocznicy śmierci bł. ks. Jerzego Popiełuszki i jest okazją do przypomnienia duchownych, którzy w trudnych okresach polskiej historii sprzeciwiali się prześladowaniom i represjom.

Uroczystości w gorlickim szpitalu rozpoczęła msza święta odprawiona w kaplicy szpitalnej. Następnie uczestnicy wysłuchali wystąpień dyrektora placówki Mariana Świerza, przedstawiciela krakowskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej oraz prezesa Fundacji „Osądź mnie Boże...” im. ks. Władysława Gurgacza.

Podczas spotkania odczytano również list wicepremiera i ministra obrony narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza. Głos zabrała także posłanka Barbara Bartuś z Gorlic.

Symboliczne odsłonięcie tablicy

Jednym z najważniejszych momentów wydarzenia było uroczyste odsłonięcie tablicy upamiętniającej kapłana. Dokonała tego Urszula Mrożek, córka siostrzenicy ks. Gurgacza, wspólnie z organizatorami uroczystości.

W wydarzeniu uczestniczyli żołnierze 21 Lekkiego Batalionu Górskiego z Wojnarowej oraz 113 Batalionu Lekkiej Piechoty z Tarnowa. Posterunek honorowy wystawili funkcjonariusze Karpackiego Oddziału Straży Granicznej w Nowym Sączu.

Krakowski oddział IPN reprezentował dr Dawid Golik, kierujący pionem poszukiwań i identyfikacji.

Inicjatorem upamiętnienia był Jerzy Basiaga, prezes Fundacji „Osądź mnie Boże...” im. ks. Władysława Gurgacza. Powstanie tablicy sfinansował Instytut Pamięci Narodowej w porozumieniu z dyrektorem gorlickiego szpitala Marianem Świerzem.

Kapłan związany z Gorlicami

Ks. Władysław Gurgacz urodził się w 1914 roku w Jabłonicy Polskiej, na terenie dzisiejszego województwa podkarpackiego. Pochodził z rodziny chłopskiej, a już jako siedemnastolatek zdecydował się wstąpić do nowicjatu jezuitów w Starej Wsi.

Kształcił się między innymi w Starej Wsi i Pińsku, a następnie rozpoczął studia filozoficzne w Krakowie. Święcenia kapłańskie przyjął w 1942 roku na Jasnej Górze.

W jego życiorysie szczególne miejsce zajmują Gorlice. Wiosną 1945 roku, ze względu na pogarszający się stan zdrowia, trafił do miejscowego szpitala powiatowego. Przez kolejne dwa lata pozostawał pod opieką lekarzy, jednocześnie angażując się w działalność duszpasterską.

Pomimo własnych problemów zdrowotnych odwiedzał chorych, wspierał pacjentów i personel medyczny, udzielał sakramentów oraz prowadził rozmowy duchowe.

To właśnie w gorlickiej lecznicy nawiązał kontakty z osobami zaangażowanymi w działalność niepodległościową, które po zakończeniu II wojny światowej sprzeciwiały się narzuconemu Polsce systemowi komunistycznemu.

Pobyt w Gorlicach okazał się więc ważnym etapem jego życia, zarówno w wymiarze kapłańskim, jak i późniejszej działalności w podziemiu.

Kapelan antykomunistycznego podziemia

Po opuszczeniu Gorlic ks. Gurgacz został skierowany do Krynicy. Tam kontynuował posługę duszpasterską i nawiązał bliższe relacje z członkami antykomunistycznego podziemia.

W tym okresie poznał Stanisława Piórę, jednego z założycieli Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowców (PPAN), organizacji powstałej w 1947 roku.

Duchowny coraz otwarciej krytykował komunistyczny system władzy. Według relacji historycznych miał być również celem prób zamachu na swoje życie.

Ostatecznie dołączył do oddziału „Żandarmeria” PPAN, przyjmując pseudonim „Sem”. Jego podstawowym zadaniem było zapewnienie partyzantom opieki duchowej i wsparcia moralnego.

W trudnych warunkach powojennej konspiracji towarzyszył ludziom, którzy zdecydowali się kontynuować działalność niepodległościową pomimo rosnących represji ze strony komunistycznego aparatu bezpieczeństwa.

Aresztowanie i wyrok śmierci

Wiosną 1949 roku sytuacja oddziału PPAN stawała się coraz trudniejsza. Partyzanci byli ścigani przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa i żołnierzy Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Brakowało również pieniędzy potrzebnych do dalszego funkcjonowania organizacji.

2 lipca 1949 roku członkowie oddziału podjęli próbę zdobycia środków finansowych podczas akcji w państwowym banku w Krakowie. Przedsięwzięcie zakończyło się niepowodzeniem i zatrzymaniem uczestników.

Ks. Gurgacz, który pełnił funkcję obserwatora, miał możliwość uniknięcia aresztowania, jednak zdecydował się pozostać ze swoimi współtowarzyszami.

Jego zatrzymanie komunistyczne władze wykorzystały do przeprowadzenia pokazowego procesu.

14 sierpnia 1949 roku Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie skazał jezuitę na karę śmierci. Wyrok wykonano miesiąc później, 14 września, na terenie więzienia przy ul. Montelupich w Krakowie.

Ks. Władysław Gurgacz miał zaledwie 35 lat.

Odnaleziony po wielu latach

Przez dziesięciolecia miejsce pochówku kapłana pozostawało nieznane. Dopiero w 2018 roku, podczas prac poszukiwawczych prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej, odnaleziono jego szczątki.

W 2021 roku odbyły się państwowe uroczystości pogrzebowe, podczas których duchowny został pochowany na nowej kwaterze wojennej Cmentarza Rakowickiego w Krakowie.

Odnalezienie szczątków i uroczysty pochówek były ważnymi wydarzeniami dla osób od lat zabiegających o przywrócenie pamięci o kapelanie.

Gorlice pamiętają o kapłanie

Odsłonięta 19 października tablica przypomina o mniej znanym rozdziale życia ks. Władysława Gurgacza, związanym bezpośrednio z gorlickim szpitalem.

To właśnie tutaj, jeszcze przed dołączeniem do oddziału antykomunistycznego podziemia, przez blisko dwa lata pomagał chorym i pełnił posługę kapłańską.

Nowe upamiętnienie stanowi trwały ślad jego obecności w Gorlicach oraz przypomnienie historii człowieka, którego działalność duszpasterska i niepodległościowa zakończyła się tragiczną śmiercią w okresie stalinowskich represji.