Wakacje kredytowe możliwe już od jutra. Co warto wiedzieć?

Już jutro (29 lipca) w życie wchodzą nowe przepisy, na mocy których konsumenci będą mogli zawiesić spłatę rat kredytu hipotecznego nawet na 8 miesięcy. W związku z tym prezes prezes UOKiK zapowiedział kontrole banków w zakresie warunków i sposobu udzielania wakacji kredytowych. Co jest powodem tak szybkiej i jasnej zapowiedzi? Jak czytamy na stronie UOKiK:

Już dziś zastrzeżenie budzi wymaganie złożenia kilku wniosków, np. oddzielnie dla każdej raty lub każdego kwartału. Jeśli banki natychmiast nie zmienią swoich praktyk, zmierzających do utrudniania konsumentom skorzystania z wakacji kredytowych, to muszą się liczyć z zarzutami i ich konsekwencją 

– zapowiada Tomasz Chróstny, Prezes UOKiK.

Czym są wakacje kredytowe?

Instytucję nowych wakacji kredytowych wprowadza ustawa o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom. Pomoc ta jest skierowana do osób, które właśnie teraz spłacają kredyt hipoteczny. Nie chodzi jednak o każdy typ kredytu, a jedynie taki, który został zaciągnięty w polskiej walucie i jest przeznaczony na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych kredytobiorcy. Wakacjami kredytowymi można objąć kredyt zaciągnięty przed 1 lipca 2022 r., którego termin zakończenia przypada co najmniej 6 miesięcy po tej dacie. 

Ważne zastrzeżenie dotyczy także tego, że z wakacji kredytowych można skorzystać tylko dla jednego kredytu. Wakacje kredytowe oznaczają możliwość zawieszenia spłaty kredytu na maksymalnie 8 miesięcy, a dokładnie w sierpniu i wrześniu 2022 r., w dwóch wybranych miesiącach w IV kwartale 2022 r. oraz po 1 wybranym miesiącu w każdym kwartale 2023 r. Wzięcie wakacji kredytowych oznacza, że przewidywany pierwotnie okres kredytowania wydłuży się o liczbę miesięcy, na które zawieszono spłatę rat.

Instytucja wakacji kredytowych jest bezpłatna. Zawieszeniu ulega zarówno spłata części odsetkowej jak i kapitałowej kredytu hipotecznego. W okresie zawieszenia bank nie może też pobierać żadnych opłat z wyjątkiem tych za ubezpieczenie umowy.

Nowe przepisy wchodzą w życie już jutro, czyli w piątek, 29 lipca. 

Dzięki temu pierwszą ratą, której spłatę będzie można zawiesić, będzie rata sierpniowa. Maksymalny czas korzystania z nowej instytucji to 8 miesięcy. Wakacje kredytowe są pomysłem na ulżenie kredytobiorcom w czasie, w którym spodziewamy się wyższych kosztów utrzymania gospodarstw domowych. Dzięki tej instytucji możliwe będzie ograniczenie kosztu obsługi kredytu hipotecznego przy wysokich stopach procentowych.  Jak doradza prezes UOKiK:

istotne jest, by unikać przeznaczania tych środków na bieżącą konsumpcję, a wykorzystać je choćby do nadpłaty kredytu, dzięki czemu obciążenia finansowe już po wakacjach kredytowych mogą być niższe.

Oszczędności powinny być więc formą poduszki finansowej na ciężkie czasy, a nie sposobem na pokrycie podstawowych opłat czy zwiększenie konsumpcji.

Jak skutecznie ubiegać się o wakacje kredytowe?

Podstawowym warunkiem jest skuteczne złożenie wniosku do banku. Można to zrobić w formie tradycyjnej, jak i elektronicznie, także (za pośrednictwem bankowości elektronicznej).
W odpowiednim formularzu trzeba wskazać:

• dane własne,
• dane kredytodawcy,
• wskazanie umowy, której wakacje mają dotyczyć,
• wskazanie okresu bądź okresów, w których ma dojść do zawieszenia spłaty
• oświadczenie, o tym, że wniosek dotyczy umowy zawartej w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych.

Wspomniane oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej. Dlatego też musi zawierać stosowną klauzulę (szczegóły w art. 73 ustawy).

Spłata kredytu może być zawieszona już od dnia skutecznego doręczenia wniosku do banku i na okres w nim wskazany. Bank po otrzymaniu wniosku ma 21 dni na potwierdzenie otrzymania wniosku i wskazanie wysokości opłat z tytułu ubezpieczenia, które należy uiszczać. 

Co kluczowe: brak potwierdzenia z banku nie wpływa na rozpoczęcie zawieszenia spłaty. 

UOKiK ilustruje to przykładem:

(...) jeżeli wniosek o udzielenie wakacji kredytowych został doręczony do banku 1 sierpnia, a data płatności raty przypada również w tym dniu i konsument wskazuje we wniosku, że chce zawiesić już spłatę raty sierpniowej – to bank powinien ją zawiesić.

Kiedy wakacje kredytowe się zakończą, okres kredytowania i odpowiednie terminy przewidziane w umowie zostają przedłużone o czas, w którym spłata kredytu była zawieszona. 

Dlaczego UOKiK zapowiada postępowania wyjaśniające

Nowy mechanizm, który ma pomóc konsumentom może niestety być okazją do nadużyć. Dlatego też jeszcze przed wejściem w życie nowego mechanizmu prezes UOKiK zapowiedział postępowania wyjaśniające, dzięki którym na bieżąco analizowane będzie to, w jaki sposób różne instytucje finansowe wdrażają nowy instrument.

Pod lupą znalazło się 16 banków, które obsługują złotowe kredyty hipoteczne: Alior Bank, Bank Handlowy w Warszawie, Bank Millennium, Bank Ochrony Środowiska, Bank Pocztowy, Bank Polska Kasa Opieki, Bank Polskiej Spółdzielczości (Grupa BPS), BNP Paribas Bank Polska, Credit Agricole Bank Polska, ING Bank Śląski, mBank, Pekao Bank Hipoteczny, PKO Bank Hipoteczny, Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski, Santander Bank Polska, SG Bank.

W czasie postępowań kontrolowane będą różne aspekty działania wakacji kredytowych. Urząd zapowiada:

• sprawdzenie czy i jak konsumentom przekazywana jest informacja od banków o możliwości skorzystania z wakacji kredytowych,
• kontrolę tego, czy banki w odpowiednim czasie uruchomiły możliwość składania wniosków, także tych elektronicznych,
• sprawdzenie, czy banki nie utrudniają lub nie próbują zniechęcać konsumentów z możliwości skorzystania z wakacji kredytowych.

Już teraz pojawiły się ważne zastrzeżenia w tym zakresie:

Nie akceptujemy praktyki, która pojawia się już w niektórych bankach, a dotyczy np. wymagania osobnego wniosku na zawieszenie spłaty rat w każdym kwartale obowiązywania wakacji kredytowych, a nawet osobnego wniosku na spłatę poszczególnej raty. To utrudnianie skorzystania z wakacji kredytowych, wprowadzonych aby ulżyć konsumentom.

Co więcej: skorzystanie z wakacji kredytowych nie może być powiązane w jakikolwiek sposób z późniejszą zdolnością kredytową konsumenta:

W związku z tym, że prawo do wakacji kredytowych przysługuje bezwarunkowo konsumentom w zakresie jednego kredytu hipotecznego przeznaczonego na cele mieszkaniowe - złożenie wniosku i skorzystanie z wakacji kredytowych nie powinno mieć jakiegokolwiek wpływu na późniejszą ocenę zdolności kredytowej konsumenta. Dlatego zweryfikujemy, czy w tym zakresie banki nie represjonują klientów, którzy skorzystali z ustawowego prawa do wakacji kredytowych.

To gra o wysoką stawkę

Banki mają być przygotowane do pełnej obsługi wakacji kredytowych już od pierwszego dnia ich obowiązywania. To jedyna szansa dla wielu kredytobiorców, którzy chcieliby skorzystać z nowej instytucji już w sierpniu. Sprawna obsługa jest ważna, ponieważ wiele osób płaci ratę swojego kredytu na początku miesiąca. Bezproblemowe złożenie wniosku już jutro leży więc w interesie bardzo wielu osób. Problemem mogą być więc np. przerwy „techniczne” na serwerach banków odbierających wnioski przesyłane drogą elektroniczną, ale także prawidłowe podejście do obsługi w placówkach bankowych.

Zgodnie z wchodzącymi w życie przepisami, bank musi dokonać zawieszenia spłaty raty kredytu z dniem doręczenia wniosku. Jakiekolwiek problemy powodujące przesunięcie momentu skutecznego doręczenia wniosku mogą więc spowodować, że klienci nie będą mogli skorzystać z wakacji kredytowych już w sierpniu.

Ponieważ jest to gra o bardzo wysoką stawkę, UOKiK jasno informuje: w przypadku wykrycia jakichkolwiek nieprawidłowości, prezes UOKiK będzie miał możliwość postawienia bankom zarzutów związanych z  naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów. W takim przypadku pojawia się zagrożenie karą w wysokości do 10 proc. rocznego obrotu.