Miasto i powiat pod finansową lupą. Jak bogate są Gorlice i Powiat Gorlicki?

Gorlice na 148. miejscu

W rankingu przygotowanym przez czasopismo samorządowe „Wspólnota” Gorlice osiągnęły w 2025 roku wskaźnik zamożności wynoszący 6 107,09 zł na mieszkańca. Dało to miastu 148. miejsce w kategorii miast powiatowych.

Rok wcześniej Gorlice były na 127. pozycji, co oznacza spadek o 21 miejsc. Nie należy jednak automatycznie utożsamiać tego przesunięcia ze spadkiem dochodów miasta. Ranking ma charakter względny – samorząd może poprawić wynik finansowy, a mimo tego stracić miejsca, jeśli dochody innych miast zwiększą się szybciej.

Różnice pomiędzy miastami znajdującymi się w tej części zestawienia są minimalne. Chojnice, które zajęły 147. miejsce, osiągnęły wynik 6 107,57 zł na mieszkańca, czyli zaledwie o 48 groszy wyższy niż Gorlice. Nakło nad Notecią, sklasyfikowane na 149. miejscu, miało wskaźnik niższy od gorlickiego o 1,16 zł.

Sześć lat wahań

W 2020 roku Gorlice zajmowały 160. miejsce. Rok później awansowały na 141. pozycję, aby w 2022 roku spaść na 177. miejsce – najniższe w analizowanym okresie.

W 2023 roku nastąpiło wyraźne odbicie i awans na 142. lokatę. Kolejny rok przyniósł dalszą poprawę oraz 127. miejsce, najlepsze w całym okresie 2020–2025. Najnowsze zestawienie oznacza powrót na 148. pozycję.

Pomimo tegorocznego spadku Gorlice znajdują się obecnie o 12 miejsc wyżej niż w 2020 roku. Średnia pozycja miasta z sześciu analizowanych edycji wynosi około 149. miejsca. Dane wskazują więc bardziej na wahania niż na trwały kierunek spadkowy lub wzrostowy.

Powiat na 176. miejscu

Powiat gorlicki osiągnął w 2025 roku wskaźnik zamożności w wysokości 1 663,08 zł na mieszkańca. Pozwoliło to na zajęcie 176. miejsca w ogólnopolskiej tabeli powiatów.

W 2024 roku powiat był na 171. pozycji, dlatego najnowszy wynik oznacza spadek o pięć miejsc. Także tutaj różnice pomiędzy sąsiednimi jednostkami są bardzo niewielkie. Powiat suski, zajmujący 175. miejsce, uzyskał wynik 1 664,69 zł, natomiast sklasyfikowany tuż za powiatem gorlickim powiat oleśnicki – 1661,57 zł.

Od jednostki znajdującej się o pozycję wyżej powiat gorlicki dzieli zatem zaledwie 1,61 zł w przeliczeniu na mieszkańca. Tak niewielkie różnice pokazują, że nawet nieznaczne zmiany dochodów mogą wpływać na przesunięcia o kilka miejsc.

Powiat bez trwałego trendu

W 2020 roku powiat gorlicki zajmował 165. miejsce. W kolejnych dwóch latach jego pozycja pogarszała się – najpierw do 173., a następnie do 190. miejsca.

Największa poprawa nastąpiła w 2023 roku, gdy samorząd awansował o 33 pozycje i znalazł się na 157. miejscu. Był to najlepszy wynik powiatu gorlickiego w analizowanym okresie.

W 2024 roku powiat spadł na 171. miejsce, a w 2025 roku na 176. W porównaniu z 2020 rokiem obecna pozycja jest niższa o 11 miejsc. Średnia z sześciu edycji wynosi 172. miejsce.

Zestawienie pokazuje charakterystyczny punkt wspólny dla miasta i powiatu. Dla obu samorządów najsłabszym rokiem był 2022, po którym w 2023 roku nastąpiła zdecydowana poprawa. Później wyniki zaczęły się rozchodzić – miasto poprawiło pozycję w 2024 roku, natomiast powiat ponownie przesunął się w dół tabeli.

Jak liczono zamożność?

Ranking nie pokazuje zamożności mieszkańców ani wysokości ich wynagrodzeń. Ocenia możliwości finansowe budżetów samorządowych w przeliczeniu na jednego mieszkańca.

Autorzy pominęli dotacje celowe, ponieważ duża, jednorazowa dotacja inwestycyjna mogłaby chwilowo wywindować samorząd na wysoką pozycję. Podstawę obliczeń stanowią przede wszystkim dochody własne oraz otrzymywane subwencje.

W przypadku samorządów gminnych dochody zostały dodatkowo skorygowane o skutki obniżania lokalnych podatków, stosowania ulg i zwolnień. Autorzy chcieli w ten sposób oddzielić rzeczywisty potencjał dochodowy od decyzji podejmowanych w ramach lokalnej polityki podatkowej. Ostateczny wynik podzielono przez liczbę mieszkańców danej jednostki.

Koszty zmieniają ocenę

Autorzy zaznaczają, że prosty wskaźnik dochodów na mieszkańca nie uwzględnia różnic w kosztach wykonywania zadań publicznych. Utrzymanie szkół, dróg, transportu i pozostałej infrastruktury jest zwykle droższe na terenach rozległych oraz słabiej zaludnionych.

W dokumencie zaprezentowano więc dodatkową analizę wykorzystującą przeliczeniową liczbę mieszkańców oraz potrzeby wydatkowe samorządów. Takie podejście często poprawiałoby pozycję jednostek z bardziej zurbanizowanych i gęściej zaludnionych regionów, w tym z Małopolski.

Raport nie podaje jednak osobnych, skorygowanych miejsc dla Gorlic i powiatu gorlickiego. Nie można więc stwierdzić, jak dokładnie zmieniłyby się ich pozycje po uwzględnieniu kosztów realizowania usług.

Reforma bez rewolucji

Rok 2025 był pierwszym rokiem obowiązywania nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Według autorów raportu realne dochody samorządów wzrosły średnio o około 4 proc., a po wyłączeniu dotacji celowych – o około 5 proc. Spadek realnego strumienia dochodów odnotowano jedynie w 2,5 proc. jednostek.

Reforma poprawiła sytuację finansową dużej części samorządów, ale nie doprowadziła do zasadniczej zmiany układu rankingu. W przypadku Gorlic i powiatu gorlickiego również nie nastąpił przełom. Obie jednostki pozostają w zbliżonej części swoich zestawień, choć z roku na rok przesuwają się nawet o kilkadziesiąt pozycji.

Gminy powiatu w rankingu

Najnowszy ranking zamożności samorządów przyniósł poprawę pozycji niemal wszystkim gminom powiatu gorlickiego. Największy awans w całej Polsce zanotowała gmina Sękowa, która przesunęła się aż o 993 miejsca. Bardzo wyraźnie poprawiły swoje wyniki również gminy Łużna i Ropa. Jedynym samorządem z analizowanej grupy, który znalazł się niżej niż przed rokiem, jest gmina Biecz.

Bobowa przed Bieczem

Bobowa osiągnęła najlepszy wynik w całym analizowanym okresie. Po ubiegłorocznym spadku na 182. miejsce samorząd awansował o 76 pozycji i znalazł się na 106. miejscu wśród małych miast. W porównaniu z 2020 rokiem poprawa wynosi 63 lokaty.

Odmiennie wygląda sytuacja Biecza. Samorząd spadł z 484. na 563. miejsce i znalazł się zaledwie dziesięć pozycji powyżej swojego najsłabszego wyniku z 2022 roku. W ciągu sześciu lat Biecz stracił 65 miejsc.

Wyniki gmin wiejskich

Dane dla gmin wiejskich pochodzą z jednej kategorii, dlatego ich miejsca można porównywać bezpośrednio.

Uście lokalnym liderem

Najwyższe miejsce wśród gmin wiejskich powiatu zajęła gmina Uście Gorlickie. Awansowała z 176. na 134. pozycję, poprawiając jednocześnie swój najlepszy wynik z 2020 roku.

To również najwyższy w powiecie wskaźnik zamożności spośród wszystkich analizowanych gmin – 7733,78 zł na mieszkańca. Wyniki Uścia Gorlickiego są przy tym stosunkowo stabilne. W ciągu sześciu lat gmina zajmowała miejsca od 134. do 209., bez gwałtownych przesunięć obserwowanych w innych samorządach.

Ropa mocno awansuje

Gmina Ropa przesunęła się z 671. na 311. miejsce, awansując w ciągu roku o 360 pozycji. Jest to najlepszy wynik gminy w całym analizowanym okresie.

Jeszcze w 2021 roku Ropa była na 1062. miejscu. Od tego czasu poprawia pozycję w każdej kolejnej edycji rankingu. W porównaniu z 2020 rokiem tegoroczny wynik jest lepszy aż o 515 miejsc. Wskaźnik zamożności wyniósł 6913,65 zł na mieszkańca.

Rekordowy skok Sękowej

Najbardziej spektakularny wynik osiągnęła gmina Sękowa. Awans z 1348. na 355. miejsce oznacza poprawę aż o 993 pozycje. Był to największy awans spośród wszystkich gmin wiejskich w Polsce.

Autorzy opracowania wskazują, że za zmianą stały nowe zasady finansowania samorządów, wyższe wpływy z udziałów w PIT i CIT, pozyskiwanie środków zewnętrznych, sprzedaż nieruchomości oraz subwencja ekologiczna związana z dużym udziałem terenów chronionych.

Część poprawy wynikała więc z trwałych zmian w systemie dochodów, ale wpływ na wynik miały również dochody jednorazowe. Tegoroczna pozycja Sękowej nadal jest niższa od 148. miejsca zajmowanego w 2020 roku. Wynik należy zatem określić jako gwałtowne odbicie po kilku latach spadków, a nie powrót do najlepszego historycznego poziomu.

Łużna odrabia straty

Gmina Łużna awansowała o 388 miejsc – z 1090. na 702. pozycję. Jest to jej najlepszy wynik w całym okresie 2020–2025.

Jeszcze w 2022 roku Łużna zajmowała 1310. miejsce. W ciągu trzech kolejnych lat przesunęła się więc w górę o 608 pozycji. Wskaźnik zamożności za 2025 rok wyniósł 6345,53 zł na mieszkańca.

Gmina Gorlice rośnie

Gmina Gorlice zajęła 851. miejsce, awansując w ciągu roku o 56 pozycji. To trzeci kolejny rok poprawy po bardzo słabym wyniku z 2022 roku, gdy samorząd znalazł się na 1360. pozycji.

Od tamtej edycji gmina awansowała łącznie o 509 miejsc. Obecny rezultat jest najlepszy w ciągu sześciu analizowanych lat, choć samorząd nadal znajduje się w dalszej części ogólnopolskiej tabeli.

Lipinki stopniowo wyżej

Gmina Lipinki przesunęła się z 1182. na 1129. miejsce. Był to awans o 53 pozycje i zarazem najlepszy wynik gminy od 2020 roku.

Zmiana nie jest tak dynamiczna jak w Ropie, Sękowej czy Łużnej, jednak w dłuższej perspektywie kierunek pozostaje korzystny. Od 2020 roku Lipinki awansowały o 266 miejsc. Wskaźnik zamożności wyniósł 5900,20 zł na mieszkańca.

Moszczenica z poprawą

Gmina Moszczenica awansowała ze 1373. na 1218. miejsce, poprawiając pozycję o 155 lokat. Nie jest to jednak jej najlepszy rezultat z ostatnich lat. W 2022 roku samorząd zajmował 1167. miejsce.

Na tle 2020 roku, gdy Moszczenica była na 1464. pozycji, obecny wynik oznacza poprawę o 246 miejsc. Gmina nadal pozostaje jednak najniżej sklasyfikowaną gminą wiejską powiatu gorlickiego.

Kolejność według dochodów

Po zestawieniu samego wskaźnika zamożności na mieszkańca lokalna kolejność wygląda następująco: Uście Gorlickie – 7733,78 zł, Bobowa – 7362,33 zł, Ropa – 6913,65 zł, Sękowa – 6794,35 zł, Łużna – 6345,53 zł, gmina Gorlice – 6206,75 zł, Lipinki – 5900,20 zł, Moszczenica – 5791,01 zł oraz Biecz – 5767,08 zł.

Różnica pomiędzy najwyższym wynikiem Uścia Gorlickiego a najniższym wynikiem Biecza wynosi 1966,70 zł na mieszkańca.

Jeden samorząd niżej

Najważniejszy wniosek z porównania lat 2024 i 2025 jest wyraźny. Osiem z dziewięciu analizowanych gmin poprawiło swoje pozycje. Jedynym wyjątkiem jest Biecz, który spadł o 79 miejsc.

Najsilniejsze awanse odnotowały Sękowa, Łużna i Ropa. Uście Gorlickie utrzymało stabilną pozycję w krajowej czołówce gmin powiatu, a Bobowa osiągnęła najlepszy wynik od sześciu lat.

Miejsca w tabeli mają jednak charakter względny. Awans oznacza, że sytuacja danej gminy zmieniła się korzystniej niż w innych samorządach z tej samej kategorii. Nie musi natomiast oznaczać wzrostu dochodów dokładnie odpowiadającego liczbie zdobytych pozycji.