Potok Stróżowianka – mały potok, wielki problem i nieznana historia

Nad tematem potoku Stróżowianka pochylił się Robert Borowy.
 

Gorlice. Potok Stróżowianka

Chciałbym zacząć dyskusję na temat potoku Stróżowianka, który od pacholęcia rozpalał moją wyobraźnię. Przez kilkanaście ostatnich lat był on największym zagrożeniem powodziowym na terenie Gorlic, ale myślimy o nim mało, a jeszcze mniej o nim wiemy. 

Dlatego pozwolę sobie poniżej „pogdybać” na jego temat i mam nadzieję, że mądrzejsi mnie poprawią.
 

Przebieg potoku Stróżowianka

Ujście Stróżowianki do Ropy widział pewnie każdy. Wystarczy wybrać się zimą do parku i spokojnie można je znaleźć wzrokiem z głównej alejki na wysokości parkowej polany(tam gdzie kiedyś była scena). Dziś wygląda jak rynna jednak kilkanaście lat wcześniej tworzył je mały stopień wodny(o ile dobrze pamiętam bo oczami dziecka świat widzi się inaczej). 

Wcześniej potok malowniczo wije się między blokami Osiedla Młodych, jego wody oblewają Górę Cmentarną przy Kauflandzie, a jeszcze wyżej płynie równolegle do szosy prowadzącej do Krakowa. Natomiast nie wiem gdzie szukać jego źródła. Może ktoś podpowie? Prócz tego intryguje mnie jak Stróżowianka przebiegała przez Gorlice przed jej regulacją, bo to że nie płynie naturalnym korytem widać gołym okiem.
 

Dopływy potoku Stróżowianka

Osobiście znam dwa dopływy Stróżowianki nieposiadające nazwy. Pierwszy wpada do niej przy Restauracji Kogutek, a drugi przy Cmentarzu Żydowskim. Na żadnej znanej mi mapie Gorlic nie są nazwane ale może posiadają jakieś lokalne nazwy nadane przez mieszkańców?
 

Kanał burzowy potoku Stróżowianka

Do Stróżowianki koło Królówki i sklepu rowerowego Rowex prowadzi bardzo ciekawy kanał burzowy. 

Wejście do niego wygląda jak wejścia do kanałów przy Ropie. Na youtube jest film z jego eksploracji. Trochę boję się wejść do tych kanałów sam ale uważam, że są niezwykle ciekawe. 
 

Zagrożenie powodziowe ze strony potoku Stróżowianka 

W Gorlicach żaden inny ciek wodny nie robił w ostatnich latach tylu problemów zalewowych co Stróżowianka. W jej górnym biegu odpowiadały za to głównie dojazdy do domów, których prześwit przy wysokim stanie wody szybko blokowały niesione przez nurt gałęzie. 

Jednak regulacja rzeki też zrobiła swoje. Kiedyś Stróżowiankę otaczały łąki i bagna(relikt tego terenu mogliśmy obserwować jeszcze nie tak dawno przed wybudowaniem Kauflanda). Kiedyś woda po prostu miała gdzie się rozlać 😉 
 

Znaczenie historyczne potoku Stróżowianka 

Gorlice zostały założone na skarpie, do której dostęp od południa broniła rzeka Ropa, którą możemy spokojnie nazwać naturalną fosą. Jednak co poza wzgórzem broniło dojścia do naszego miasta od północnego wschodu? Wydaje mi się, że właśnie była to Stróżowianka i jej rozlewiska. 

Palisada okalająca miasto co prawda nie otaczała całego wzgórza na którym je założono, jednak w jakimś opisie średniowiecznych Gorlic spotkałem się z tezą, w której północno-wschodnie ziemie sąsiadujące z miastem zostały nazwane bagnami. 

Raczej chodziło o Stróżowiankę, która dla potencjalnych nieprzyjaciół mogła być przeszkodą nie do przebycia. W sumie ciężko mi sobie wyobrazić żeby teren dzisiejszej ulicy 3 maja mógł być bagnisty bo jest tam za duży spadek terenu. Więc pozostaje tylko nasz potoczek. 
 

Znaczenie gospodarcze i naturalne potoku Stróżowianka

Nie wiem jak głęboka czy wartka była Stróżowianka przed jej regulacją. Urodziłem się na początku lat 90 więc poza budową Kauflanda i zmianie koryta potoku przy obwodnicy nie poznałem empirycznie innych zmian. 

Jednak już te dwie sprawiły, że zaobserwować można spadek zwyczajnej głębokości potoku i praktyczny brak występowania w nim malutkich rybek. A doskonale pamiętam, że w okolicach 2000 roku w Stróżowiance pływały rybki. 

Ciekaw jestem czy wcześniej zanim potok został zmieniony ludzką ręką mogło to wyglądać inaczej? Może przed wojną dało się w nim wykąpać i złapać jakiegoś pstrąga? 

To chyba wszystkie moje przemyślenia na temat Stróżowianki zapraszam więc Państwa do ciekawej dyskusji w komentarzach.