Renowacja czy zniszczenie? Co dzieje się na cmentarzach wyremontowanych z projektu Interreg?

Podczas trwającego blisko 9 minut filmu Jan Gubała prezentuje kadry elementów neropolii z czasów I Wojny Światowej, które rozpadają się w nie całedwa lata po remoncie.

Pęknięcia, rozsypujące się kamienie, kruszące się spoiwo to tylko niektóre przykłady stanu, jaki można obejrzeć na wielu cmentarzach wyremontowanych w ramach projektu InterReg.

Jesteśmy na cmentarzu numer 77 w Ropicy Górnej, tak naprawdę od tego cmentarza zaczyna się, w cudzysłowiu, moja Interwencja – tak rozpoczyna swoją opowieść Jan Gubała, narrator filmu.

Ocalić od zapomnienia, wzmacnianie dziedzictwa transgranicznego poprzez rewitalizację nekropolii I wojny światowej Polska Słowackiego pogranicza, Partner wiodący gmina Sękowa – czyta napisy na tablicy Jan Gubała.

Wszystko zaczęło się od tego krzyża, gdy w styczniu 2023 roku zgłosiłem pani wójt Małgorzacie Małuch problemy z remontem. Uświadomiłem ją, że coś z tym remontem jest nie tak, że jest robiony, mówiąc kolokwialnie „po łebkach”,  że na mój nawet chłopski rozum, mocowania tabliczek imiennych żołnierzy, to jest po prostu jakaś tragedia.

O komentarz w tej sprawie poprosiliśmy Urząd Gminy w Sękowej. Odpowiedź, którą otrzymaliśmy wczoraj (26 lipca), o godz. 14.52 publikujemy w niezmienionej formie.

Oświadczenie Gminy Sękowa dotyczące materiału filmowego - „Zniszczone renowacją! Cmentarze z I Wojny Światowej w Gminie Sękowa dramatyczny stan po renowacji”

W odniesieniu do materiału filmowego przygotowanego przez Pana Jana Gubałę na temat remontu dwunastu cmentarzy wojskowych w ramach projektu transgranicznego „Ocalić od zapomnienia”, Urząd Gminy Sękowa pragnie wyjaśnić zaistniałą sytuację oraz przedstawić fakty dotyczące tego przedsięwzięcia:

   1. Na terenie Gminy Sękowa znajduje się 23 cmentarze z okresu I wojny światowej, cmentarze te stanowią własność Skarbu Państwa. Przed 2022 rokiem wspominane nekropolie znajdowały się w krytycznym stanie technicznym, a doraźne środki przeznaczane z budżetu Wojewody nie zabezpieczały ich przed dalszą degradacją. Wszyscy pamiętamy rozsypujące się mury, zgnite drewniane ogrodzenia. Gmina Sękowa kierująca się troską o te obiekty i nasze dziedzictwo historyczne, podjęła się trudu ratowania  niszczejących nekropolii. Udało się nam przygotować wymaganą dokumentację oraz pozyskać środki z funduszu transgranicznego na remont 12 cmentarzy wojennych w kwocie ponad 4 mln. zł. Udział własny w projekcie sfinansował Wojewoda Małopolski. Zgodnie z art. 5a ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o grobach i cmentarzach wojennych, zatwierdzanie planów cmentarzy wojennych oraz wszelkie kwestie związane z ich zarządem, ewidencją, remontem i utrzymaniem należą do zakresu działania wojewody. Gmina Sękowa, realizując zaplanowane prace konserwatorskie, wykonywała zadanie wojewody na podstawie zawartego porozumienia, nie należące do zadań samorządu gminnego.

   2. Przeprowadzone prace zostały wykonane na podstawie wymaganej dokumentacji, przede wszystkim programu prac konserwatorskich zatwierdzonego przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków. Prace konserwatorskie realizowane były pod ścisłym nadzorem konserwatorskim przy wsparciu społecznym pasjonatów historii. Końcowe odbiory realizowano w obecności specjalistów zajmujących się odnową zabytków oraz przedstawicieli Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków i Wojewody Małopolskiego.

   3. Tytuł filmu przygotowanego przez Pana Jana Gubałę „Zniszczone renowacją! Cmentarze z I Wojny Światowej w Gminie Sękowa dramatyczny stan po renowacji” jest nieadekwatny do rzeczywistości. Przedstawione na filmie ubytki mają charakter marginalny w odniesieniu do szerokiego zakresu wykonanych prac konserwatorskich. Dowodem na to są zdjęcia pokazujące stan cmentarzy przed i po renowacji. Prace konserwatorskie obejmowały odtworzenie grobów, mogił, murów oraz inne prace zgodnie ze specyfikacją. Należy nadmienić, że jakość niektórych materiałów budowlanych ujawnia się po jakimś czasie użytkowania, tym bardziej że jest to renowacja zabytkowych obiektów wystawionych na działanie czynników atmosferycznych, więc stwierdzenie wad i usterek wymaga czasu.

   4. Prace konserwatorskie zostały zlecone w ramach przetargu nieograniczonego, zgodnie z ustawą Prawo zamówień publicznych, z uwzględnieniem 60-miesięcznego okresu gwarancji. W umowie wykonawca zobowiązał się do usunięcia wszelkich powstałych wad. W ramach przeglądów gwarancyjnych zostanie przeprowadzona inwentaryzacja powstałych ubytków w celu zgłoszenia i ich eliminacji.

   5. W 2015 roku, z okazji 100 rocznicy bitwy pod Gorlicami, Gmina Sękowa przekazała opiekę nad cmentarzami organizacjom pozarządowym, instytucjom oraz firmom prywatnym. Dzięki wielkiemu zaangażowaniu miłośników historii co roku organizowane są akcje porządkowania i przeprowadzania drobnych prac remontowych na cmentarzach I wojny światowej. Akcje te są podsumowywane w miesiącu październiku spotkaniem, na którym omawiane są dalsze potrzeby porządkowe i remontowe.
Bardzo dziękuję wszystkim partnerom, którzy w sposób czynny, społecznie włączają się w trud należytego utrzymania cmentarzy z I wojny światowej. Jednocześnie dziękuje za zainteresowanie tematem cmentarzy i relacjonowanie ich stanu. Każda opinia i sugestia jest dla nas ważna i służy do dalszej poprawy działań na rzecz zachowania historycznych nekropolii.

       Z poważaniem, Wójt Gminy Sękowa
 Małgorzata Małuch