Nauczycielka gorlickiego Kromera współtworzyła wyjątkową publikację

Nauczycielka I Liceum Ogólnokształcącego im. Marcina Kromera w Gorlicach, Monika Tylawska, znalazła się w gronie współautorów przełomowej publikacji poświęconej językowi łemkowskiemu. Chodzi o pierwsze w historii wydanie Kontekstualnego słownika języka łemkowskiego, którego promocja odbyła się 20 marca 2026 roku w historycznej auli Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

To wyjątkowe, dwutomowe opracowanie powstało pod redakcją prof. Oleny Duć-Fajfer. Nad publikacją pracował ośmioosobowy zespół, w skład którego weszła również Monika Tylawska, na co dzień ucząca języka rosyjskiego i łemkowskiego w gorlickim „Kromerze”. Prace nad słownikiem trwały aż 11 lat. Efektem tego wysiłku jest imponujące dzieło liczące blisko 2,5 tysiąca stron i obejmujące 34 612 haseł. Udział gorlickiej nauczycielki w tym przedsięwzięciu był znaczący – opracowała ona 4100 haseł słownikowych.

Jak sama podkreśla, praca nad każdym hasłem wymagała ogromnej dokładności i cierpliwości. Jej zadaniem było nie tylko przygotowanie definicji, ale też wyszukiwanie różnych kontekstów użycia danego słowa, opracowanie gramatyczne oraz wybór przykładów zaczerpniętych zarówno z literatury, jak i z żywego języka. Jak zaznaczyła, zdarzało się, że opracowanie jednego wyrazu zajmowało nawet kilkadziesiąt godzin.

Monika Tylawska nie ukrywa, że zwieńczenie wieloletniej pracy podczas spotkania promocyjnego w Collegium Maius było dla niej momentem szczególnym i bardzo poruszającym. Towarzyszyło mu poczucie dumy – zarówno z własnego wkładu, jak i z wysiłku całego zespołu.

Kontekstualny słownik języka łemkowskiego to publikacja, która wykracza poza ramy klasycznego słownika. Jej celem jest pokazanie języka łemkowskiego w autentycznych sytuacjach, codziennym użyciu i realnych kontekstach. To  narzędzie edukacyjne oraz ważny element działań na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego Łemków.

Twórcy opracowania podkreślają również, że publikacja ma istotny wymiar symboliczny i naukowy. Ma bowiem wzmacniać pozycję języka łemkowskiego jako odrębnego, samodzielnego języka, a nie jedynie dialektu czy gwary, jak bywa on czasem błędnie określany.