Jedna z części ekspozycji dotyczy zbrodni OUN-UPA na terenie powiatów gorlickiego i nowosądeckiego.
Obchody w Moszczenicy
Uroczystości odbyły się 13 lipca 2026 przed Domem Młodzieży im. abp. Leona Wałęgi w Moszczenicy. Zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski otworzył wystawę „Wołyń 1943. Ofiary, relacje, miejsca pamięci”.
Wydarzenie zostało zorganizowane w związku z 83. rocznicą Zbrodni Wołyńskiej. Uczestniczyli w nim przedstawiciele IPN, władz państwowych i samorządowych, duchowieństwa oraz mieszkańcy Moszczenicy. Obchody objęła patronatem Kancelaria Prezydenta RP.
List prezydenta
Spotkanie rozpoczął doradca Prezydenta RP dr Maciej Korkuć. Odczytał list Karola Nawrockiego skierowany do uczestników uroczystości.
W dokumencie prezydent przywołał pamięć polskich cywilów zamordowanych na dawnych Kresach Rzeczypospolitej i obecnych wschodnich terenach Polski. W liście wskazano liczbę 100 tys. ofiar oraz potrzebę odnalezienia miejsc ich pochówku, godnego upamiętnienia i jednoznacznego potępienia zbrodni popełnionych z nienawiści narodowościowej.
Misja Instytutu
Karol Polejowski mówił o działaniach prowadzonych przez Instytut Pamięci Narodowej. Podkreślił, że jednym z głównych zadań IPN pozostaje odnalezienie ofiar Zbrodni Wołyńskiej, przeprowadzenie ekshumacji oraz zapewnienie im godnego pochówku.
To jest nasza misja, którą będziemy wypełniać – powiedział zastępca prezesa IPN.
Instytut prowadzi również badania naukowe, działalność edukacyjną i Bazę Ofiar Zbrodni Wołyńskiej. IPN wydał trzy tomy „Dokumentów zbrodni wołyńskiej”. Dwa pierwsze zostały przetłumaczone na język ukraiński i przekazane w grudniu 2025 roku prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu.
Wystawa o Wołyniu
Ekspozycję „Wołyń 1943. Ofiary, relacje, miejsca pamięci” przygotowali dr Leon Popek i dr Paweł Sokołowski. Jej podstawę stanowią dokumenty, wspomnienia świadków, fotografie ofiar oraz zdjęcia współczesnych miejsc pamięci.
Autorzy przedstawili również pozostałości po nieistniejących polskich miejscowościach. W wielu przypadkach są nimi pojedyncze krzyże, nagrobki i pomniki znajdujące się na dawnych cmentarzach lub terenach opuszczonych wsi.
Na jednej z plansz opisano Chrynów. W miejscu, gdzie znajdował się kościół parafialny, 11 lipca 1943 roku zamordowano około 150 Polaków wraz z ks. Janem Kotwickim. Według IPN szczątki ofiar nadal znajdują się w zbiorowej mogile i czekają na ekshumację.
Gorlicki wątek ekspozycji
Wystawa prezentowana w Moszczenicy została uzupełniona o panel dotyczący działalności OUN-UPA w powiatach gorlickim i nowosądeckim w latach 1945–1947.
W materiale zwrócono uwagę na problemy z dokładnym ustaleniem liczby osób zamordowanych przez ukraińskich nacjonalistów na terenie powiatu gorlickiego. Oznacza to, że badania nad lokalnymi wydarzeniami nadal wymagają analizy dokumentów, relacji świadków i dostępnych archiwów.
Debata historyków
W drugiej części spotkania dr Paweł Sokołowski z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Lublinie zaprezentował trzeci tom „Dokumentów zbrodni wołyńskiej”.
Obchody zakończyła dyskusja „Zbrodnie nacjonalistów ukraińskich dokonane na ludności polskiej w latach 1943–1947”. Uczestniczyli w niej dr Paweł Sokołowski, ks. prof. dr hab. Józef Marecki, dr Michał Siekierka oraz dr Artur Brożyniak.
W Moszczenicy obecni byli także inicjatorka obchodów poseł Barbara Bartuś, starosta gorlicki Mirosław Waląg, wójt gminy Moszczenica Jerzy Wałęga oraz dyrektor krakowskiego oddziału IPN dr hab. Filip Musiał.
Źródło info: Instytut Pamięci Narodowej
Napisz komentarz
Komentarze