Jak prawidłowo pomagać osobie poruszającej się na wózku inwalidzkim?

Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, jak ważne jest poznanie podstawowych zasad dotyczących kierowania wózkiem inwalidzkim. Dla osób, które nigdy, lub pierwszy raz pomagają osobie poruszającej się na wózku inwalidzkim, problemem stają się zwykłe progi, krawężniki, a przejazd przez dwa lub więcej schodów stanowi wyczyn wręcz niemożliwy do pokonania. Jest to wtedy czynność zdecydowanie niebezpieczna i grożąca upadkiem chorego lub prowadzącego wózek inwalidzki. Powstaje więc bariera psychiczna oraz obawa o zdrowie i komfort osoby, której chcemy pomóc, a także własne. Ratujemy się więc szukaniem pomocy u osób postronnych. Kończy się to najczęściej popełnianiem zbiorowego błędu, jakim jest zniesienie ze schodów osoby niepełnosprawnej wraz z wózkiem przez 3 – 4 osoby.

Każdy, kto systematycznie spotyka się z osobami niepełnosprawnymi, z czasem i ilością pokonanych kilometrów nabywa pewne umiejętności i doświadczenie, które znacznie ułatwiają mu sprawne poruszanie się po nierównych chodnikach i ulicach polskich miast. Część tych umiejętności można podsumować w kilku prostych i łatwych do zapamiętania zasadach:

1. Kiedy pokonujesz przeszkodę typu krawężnik, próg, nierówność na drodze czy schody, ustaw się i wózek inwalidzki prostopadle do niej. Nie pokonuj przeszkody pod innym kątem, gdyż może to grozić przechyleniem wózka i wywrotką osoby niepełnosprawnej.

2. Aby ułatwić sobie zadanie wzięcia wózka inwalidzkiego z osobą niepełnosprawną „na dwa tylne koła”, można nacisnąć stopą pedał znajdujący się pod wózkiem.

3. Są dwa sposoby pokonania pojedynczego stopnia lub krawężnika zarówno w dół jak i w górę. Wybór sposobu w danej chwili zależy już od kilku warunków, jakimi są np. umiejętności i siła osoby pchającej wózek, wysokości krawężnika oraz od komfortu osoby niepełnosprawnej.

4. Zjazd lub wyjazd po schodach osoby na wózku inwalidzkim jest możliwy i jest mniej męczący niż zniesienie osoby niepełnosprawnej z wózkiem przy pomocy kilku osób.

5. Zjazd lub wyjazd po schodach nigdy nie jest komfortowy dla osoby niepełnosprawnej. Jeśli jest możliwe unikaj tego i użyj zjazdu przystosowanego dla osób niepełnosprawnych, nawet jeśli oznacza to nadłożenie drogi.

6. Jest tylko jeden prawidłowy sposób pokonania dwóch lub więcej schodów w górę i w dół. Aby to zrobić zawsze należy wziąć wózek „na dwa tylne koła” i zjeżdżać przodem do schodów, a wyjeżdżać tyłem do schodów.

7. Jeśli to możliwe zawsze przy pokonywaniu schodów proś osoby postronne o pomoc i asekurację.

8. Osoba, która stara się pomóc poprzez asekurację, nie powinna podnosić wózka do góry. Osoba asekurująca trzyma wózek z przodu za pewny uchwyt (np. podnóżki lub ramę wózka) i pcha do przodu, hamując w ten sposób zjazd i ułatwiając wyjazd.

Nie są to wszystkie zasady pokonywania przeszkód z osobą na wózku inwalidzkim, jednakże pozostałe są zbyt trudne do opisania i cały trud mógłby pójść na marne, gdyż tekst stałby się niezrozumiały. Lepiej pokaże materiał filmowy, który zamierzamy na ten temat stworzyć.

W trakcie szkoleń wolontariusze dowiadywali się również od Agnieszki o zasadach, jakie powinni pamiętać rozmawiając i towarzysząc osobom niepełnosprawnym poruszającym się na wózku inwalidzkim, a są nimi:

1. Kiedy rozmawiasz z osobą siedzącą na wózku, postaraj się znaleźć również siedzenie dla siebie, lub kucnąć choć na chwilę. Okażesz w ten sposób szacunek tej osobie zrównując poziom swojej twarzy i ułatwiając jej konwersację, gdyż nie będzie musiała zadzierać głowy do góry.

2. Nie pomagaj na siłę. Nadgorliwość w pomaganiu bywa bardzo denerwująca. Przed pomocą zawsze zapytaj, czy ta osoba pomocy potrzebuje, oczekuje i gdy wyrazi zgodę, wtedy jej udziel.

3. Jeśli osoba niepełnosprawna potrafi wykonać pewną czynność samodzielnie i w twojej obecności chce to zrobić, to nie wyręczaj jej, nawet kiedy oznacza to, że trwać to będzie znacznie dłużej niż gdybyś ty to zrobił.

4. Nie „przestawiaj” wózka z osobą niepełnosprawną w inne miejsce bez zgody tej osoby, nawet jeśli uważasz, że w tamtym drugim miejscu będzie jej lepiej, wygodniej. Pozwól jej samej zdecydować.

5. Nie „wieszaj się” na wózku, nie opieraj się o niego bez zgody osoby niepełnosprawnej, lub bez świadomości, że jej to nie przeszkadza. Niektóre osoby niepełnosprawne traktują wózek inwalidzki jako część siebie, własnego ciała. Każde dotknięcie, czy potrącenie wózka jest przez nie odczuwane i może dla nich stresującym doznaniem.

Mamy nadzieję, że w przyszłości odbędzie się jeszcze więcej tego typu szkoleń. Oznaczać do będzie, że powiększać się będzie rzesza osób, które chcą mieć kontakt z osobami niepełnosprawnymi, nieść im pomoc oraz otwartych na potrzeby innych ludzi. Lokalne Centrum Wolontariatu w Gorlicach ma już kolejną grupę nowych wolontariuszy, my chętnie im pomożemy w przygotowaniu tej młodzieży do dalszych działań.

Zapraszamy, do obejrzenia relacji zdjęciowej ze szkoleń.

S.G.

fot: Grzegorz Rybczyk/Lokalne Centrum Wolontariatu