Wady zgryzu u dzieci – jak zapobiegać i leczyć, by zapewnić zdrowy rozwój?

Stomatologia Wichlińscy, dzięki interdyscyplinarnemu zespołowi specjalistów i nowoczesnym technologiom, kompleksowo podchodzi do problematyki wad zgryzu u najmłodszych pacjentów.

Zapraszamy do rozmowy z lek. stom. Anną Kolet-Nowak specjalistą ortodoncji, która opowiada o tym, jak zapobiegać wadom zgryzu, na co zwracać uwagę u dzieci oraz jakie nowoczesne metody stosuje się w leczeniu najmłodszych pacjentów.
 

Najczęściej rodzice zauważają nierówne ustawienie zębów, brak miejsca dla wyrzynających się zębów, wąską szczękę lub odwrotne zachodzenie zębów przednich. Jednak wady zgryzu mogą objawiać się również w mniej oczywisty sposób. 

Warto zwrócić uwagę na asymetrię, nadmierne wysunięcie lub cofnięcie brody u dziecka, nieprawidłowy kontakt zębów przednich, oddychanie przez usta, problemy z wymową i nawyki – takie jak ssanie kciuka. Regularne wizyty w gabinecie stomatologicznym pozwalają na wczesne wykrycie tych problemów i skierowanie do ortodonty. 

Amerykańskie Towarzystwo Ortodontyczne (AAO) zaleca, aby pierwsza wizyta u ortodonty odbyła się w wieku 7 lat. To wiek kiedy dziecko zwykle ma już pierwsze zęby stałe, można wykryć większość problemów i rozpocząć leczenie lub pozostawić Pacjenta w obserwacji ortodontycznej. 

Nie oznacza to, że ta wizyta u młodszych dzieci nie ma sensu – jeśli cokolwiek niepokoi rodzica to warto skonsultować się wcześniej. Zawsze podkreślam rolę lekarza który wykonuje regularne przeglądy stomatologiczne u dziecka - to on jest w stanie rozpoznać kształtującą się wadę zgryzu, której nie zauważa rodzic i skierować Pacjenta na konsultację do ortodonty. 

Ciężko odpowiedzieć na to pytanie, lista wskazań do leczenia ortodontycznego jest długa. Na pewno pilnego leczenia wymagają zgryzy krzyżowe – kiedy szczęka jest zbyt wąska, odwrotny nagryz poziomy – kiedy zęby przednie dolne stoją przed górnymi, zęby zatrzymane oraz zgryz otwarty i zgryz głęboki. 

Nie powinniśmy również zwlekać z leczeniem tyłozgryzu. Leczenie tych wad w dzieciństwie jest często proste, szybkie i małoinwazyjne, u dorosłego może wymagać już wspomagania chirurgicznego.

Jednym z najczęstszych mitów jest przekonanie, że nie ma sensu leczyć zębów mlecznych ponieważ i tak wypadną. Nic bardziej mylnego. Zęby mleczne utrzymują miejsce dla ich stałych następców, a przedwczesna utrata zębów mlecznych może właśnie powodować wady zgryzu.

Innym mitem z którym często się spotykam jest to, że nie warto myśleć o leczeniu ortodontycznym do czasu kiedy dziecko nie ma wszystkich zębów stałych – przez to Pacjenci zbyt późno pojawiają się w gabinecie. Często wada zgryzu która już wtedy występuje jest ciężka do leczenia, a można było ten problem rozwiązać dużo szybciej i łatwiej w czasie kiedy dziecko miało jeszcze zęby mleczne.

Wady zgryzu mogą wynikać zarówno z czynników genetycznych, jak i środowiskowych. Nawyki takie jak ssanie kciuka, przedłużone używanie smoczka czy oddychanie przez usta mogą wpłynąć na rozwój szczęk. Ważnym czynnikiem jest również przedwczesna utrata zębów mlecznych, która prowadzi do utraty miejsca dla zębów stałych. 

Nieprawidłowa praca języka, czy napięcie mięśni w okolicy jamy ustnej również przyczynia się do powstawania wady zgryzu – dlatego coraz częściej to właśnie logopeda sugeruje pacjentom konsultację z ortodontą.

Ogromne znaczenie ma profilaktyka próchnicy zębów mlecznych – należy pamiętać o myciu zębów u dzieci już od pojawienia się pierwszego zęba, regularnych przeglądach ogólnostomatologicznych co pół roku. Kolejnym elementem jest skuteczna eliminacja nawyków - ssania kciuka, obgryzania paznokci, odstawienie smoczka do 18 miesiąca życia, odpowiednia dieta – podawanie pokarmów stymulujących żucie. 

Ważna jest również praca języka, napięcie mięśni w okolicy jamy ustnej – dlatego kierujemy naszych Pacjentów do logopedy. Czasem prostymi ćwiczeniami jesteśmy w stanie poprawić funkcję, co również będzie miało działanie profilaktyczne w odniesieniu do wad zgryzu. Jeśli zauważamy, że nasze dziecko oddycha ustami warto skonsultować się z laryngologiem, który sprawdzi czy dziecko ma możliwość prawidłowego oddychania przez nos. 

Wczesne leczenie polega na tym, że eliminujemy przeszkodę i pozwalamy dziecku dalej prawidłowo rosnąć – zapobiegając poważnym wadom w przyszłości. Jest też krótsze, często mniej inwazyjne, a wbrew pozorom małe dzieci bardzo dobrze współpracują w gabinecie ortodontycznym. 

Co więcej, wady zgryzu są często przyczyną kompleksów u dzieci, dlatego śmiało można powiedzieć że wczesne leczenie prowadzi do poprawy jakość życia dziecka.

Na pierwszej wizycie oceniam zgryz dziecka i określam czy są wskazania do rozpoczęcia leczenia. To wizyta na której wykonuje jedynie badanie, zapoznaje się z małym pacjentem, określam możliwość współpracy. 

Bardzo ważna jest dla mnie atmosfera w trakcie tej pierwszej wizyty, staram się zawsze bez pośpiechu wszystko wytłumaczyć zarówno dziecku jak i rodzicom.

Najważniejsze jest zrozumienie, że zapobieganie zaczyna się od codziennych, drobnych działań. Warto dbać o higienę jamy ustnej, eliminować szkodliwe nawyki i regularnie odwiedzać stomatologa. Pamiętajmy, że dzieci uczą się nawyków od rodziców, dlatego jeśli sami dbamy o zdrowie zębów, nasze dzieci będą podążać tym samym śladem. 

Nie należy czekać na widoczne problemy. Często wada, która na początku wydaje się nieistotna, z czasem może wymagać złożonego leczenia. Regularne kontrole ortodontyczne, nawet gdy dziecko nie zgłasza żadnych dolegliwości, to inwestycja w jego zdrowie i komfort życia.

Dziękujemy za rozmowę i cenne wskazówki. Życzymy sukcesów w dalszej pracy z najmłodszymi pacjentami.