Sprawdź, jakie zmiany nastąpiły w aptekach

Zmiany te mają na celu ułatwienie pacjentom dostępu do szczepień ochronnych, eliminując konieczność wizyty u lekarza.

Dzięki nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, farmaceuci mogą teraz wystawiać recepty na refundowane szczepionki zalecane dorosłym, co znacznie uprości proces ich zakupu i podania.

Jakie szczepienia obejmują nowe przepisy?

Dotychczas farmaceuci mogli wystawiać recepty farmaceutyczne tylko w sytuacjach nagłych, np. gdy pacjent zapomniał wykupionych leków i ich brak mógł zagrażać zdrowiu. Ponadto mieli możliwość wystawiania recept na szczepionkę przeciw grypie, ale bez refundacji.

Teraz ich kompetencje zostały rozszerzone i od 14 lutego mogą wystawiać recepty na wszystkie szczepienia zalecane dla dorosłych, w tym także szczepionki refundowane. Oznacza to, że pacjenci nie muszą już umawiać się do lekarza, by otrzymać receptę na takie preparaty jak:

• Szczepionka przeciw grypie – szczególnie ważna dla seniorów i osób z chorobami przewlekłymi.
• Szczepionka przeciw pneumokokom – rekomendowana m.in. dla osób po 65. roku życia.
• Szczepionka przeciw krztuścowi – zalecana kobietom w ciąży.
• Szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B – kluczowa w ochronie zdrowia pracowników służby zdrowia.

Szczepienia w aptekach – nowa rola farmaceutów

Nowelizacja przewiduje nie tylko możliwość wystawiania recept, ale również szerszy zakres wykonywania szczepień przez farmaceutów. Dotychczas mogli oni szczepić wyłącznie przeciwko grypie, ale teraz mogą wykonywać szczepienia na inne choroby zgodnie z obowiązującym kalendarzem szczepień dla dorosłych.

Jak to działa w praktyce?

• Pacjent może udać się do apteki, gdzie farmaceuta wystawi receptę na szczepionkę.
• Następnie może ją wykupić i od razu zaszczepić się na miejscu, o ile placówka ma uprawnienia do przeprowadzania szczepień.
• Niektóre szczepienia wymagają skierowania od lekarza, ale w wielu przypadkach wystarczy recepta farmaceuty.

To ogromne ułatwienie, szczególnie dla osób starszych oraz tych, którzy mają utrudniony dostęp do lekarza rodzinnego.

Korzyści dla pacjentów i systemu ochrony zdrowia

Nowe przepisy to odpowiedź na problem niedoboru lekarzy rodzinnych oraz trudności z dostępnością wizyt w przychodniach. Umożliwienie farmaceutom wystawiania recept na szczepienia to krok w kierunku odciążenia systemu opieki zdrowotnej oraz zwiększenia liczby zaszczepionych osób.

Korzyści dla pacjentów:
 Szybszy dostęp do szczepień – brak konieczności umawiania wizyty u lekarza.
 Większa wygoda – możliwość uzyskania recepty i szczepienia w jednym miejscu.
 Większa dostępność refundowanych szczepionek – mniej barier formalnych.

Korzyści dla systemu ochrony zdrowia:
 Mniejsze obciążenie przychodni POZ – lekarze mogą skupić się na bardziej skomplikowanych przypadkach.
 Zwiększenie liczby zaszczepionych osób – szybsze i łatwiejsze procedury.
 Większa rola farmaceutów w profilaktyce zdrowotnej.

Czy farmaceuci są przygotowani na nowe uprawnienia?

Nie każdy farmaceuta będzie mógł wystawiać recepty i przeprowadzać szczepienia – wymagane jest odpowiednie przeszkolenie. Farmaceuci przechodzą specjalistyczne kursy organizowane przez Naczelną Izbę Aptekarską i uczelnie medyczne.

Ponadto, apteki muszą spełniać określone warunki, aby mogły oferować szczepienia. Wymagana jest odpowiednia przestrzeń do przeprowadzenia zabiegu oraz sprzęt medyczny zgodny z wytycznymi Ministerstwa Zdrowia.

Czy pacjenci są gotowi na te zmiany?

Choć nowe przepisy to znaczące ułatwienie, nie wszyscy pacjenci czują się komfortowo z myślą o szczepieniu w aptece. Badania pokazują, że większość Polaków nadal preferuje szczepienia w gabinetach lekarskich, chociaż w krajach zachodnich model aptek oferujących szczepienia działa od lat i cieszy się dużym powodzeniem.

Wprowadzenie nowych uprawnień farmaceutów to krok w stronę bardziej nowoczesnego systemu ochrony zdrowia, ale będzie wymagało czasu, by pacjenci oswoili się z nowymi możliwościami.

Zmiany dotyczące uprawnień lekarzy

Od 14 lutego 2025 roku wchodzą także w życie istotne zmiany dotyczące uprawnień lekarzy w zakresie wystawiania recept na bezpłatne leki. Dotychczas jedynie lekarze posiadający umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ) mogli przepisywać darmowe leki dla dzieci do 18. roku życia oraz seniorów powyżej 65. roku życia. Nowelizacja ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych rozszerza te uprawnienia na wszystkich lekarzy, niezależnie od tego, czy mają kontrakt z NFZ, czy prowadzą prywatną praktykę.

Oznacza to, że pacjenci będą mieli łatwiejszy dostęp do bezpłatnych leków, ponieważ każdy lekarz uprawniony do wystawiania recept będzie mógł przepisać leki z listy "S" (dla seniorów) i "Dz" (dla dzieci). Zmiana ta obejmuje również lekarzy pracujących w takich dziedzinach, jak opieka psychiatryczna, leczenie uzależnień, stomatologia, opieka paliatywna oraz hospicyjna.

Ministerstwo Zdrowia szacuje, że roczny koszt związany z rozszerzeniem uprawnień dotyczących recept na darmowe leki dla dzieci i seniorów wyniesie około 415 mln zł. Mimo to eksperci podkreślają, że ułatwiony dostęp do leczenia może przyczynić się do poprawy zdrowia publicznego i zmniejszenia liczby hospitalizacji.