Gmina wyjaśnia podatkowe zamieszanie. Skąd te dopłaty? Mieszkańcy dostają nowe decyzje

Jak ustaliliśmy, nie chodzi jednak o nagłą podwyżkę podatków. Nałożyło się na siebie kilka zdarzeń: aktualizacja ewidencji gruntów i budynków prowadzona przez powiat, tysiące zmian przekazanych do gminy oraz opóźnienie w ich wprowadzaniu do systemu podatkowego.

Podatek za trzy lata

Sprawą zajęliśmy się po sygnałach z początku września od mieszkańców gminy Uście Gorlickie. Z przekazywanych nam informacji wynikało, że część osób otrzymała decyzje powodujące konieczność dopłaty podatku także za wcześniejsze lata.

Sama informacja o wyrównaniu za trzy lata może brzmieć niepokojąco. Podatki raczej nie należą do korespondencji, którą mieszkańcy otwierają z entuzjazmem, a tym bardziej wtedy, gdy kilka należności pojawia się praktycznie jednocześnie.

Zapytaliśmy więc gminę Uście Gorlickie, skąd wzięły się decyzje i dlaczego korekty pojawiają się właśnie teraz.

Zaczęło się od pomiarów

Pierwszym elementem całej układanki jest ewidencja gruntów i budynków. Za jej prowadzenie odpowiada starosta. Ewidencja zawiera między innymi informacje o powierzchni i sposobie użytkowania gruntów oraz o budynkach znajdujących się na nieruchomościach. Co ważne, właśnie dane z tej ewidencji stanowią jedną z podstaw wymiaru podatków.

Starosta może prowadzić modernizację ewidencji dla poszczególnych obrębów, dlatego prace nie muszą być wykonywane jednocześnie w całej gminie. Tak właśnie stało się w gminie Uście Gorlickie. Aktualizacja była prowadzona etapami, miejscowość po miejscowości, przez kilka lat. Nie jest więc tak, że w 2026 roku ktoś nagle postanowił ponownie zmierzyć całą gminę i od razu podnieść mieszkańcom podatki.

W ewidencji pojawiły się nowe budynki

Pomiary przyniosły jednak zmiany. Jak informuje gmina, w trakcie prac ujawniano między innymi budynki, których wcześniej nie było w ewidencji, aktualizowano powierzchnie działek oraz klasyfikację użytków gruntowych. W części przypadków okazywało się również, że informacje podatkowe dotyczące nieruchomości przez lata nie były aktualizowane.

Mogła więc wystąpić sytuacja, w której na działce od dawna stoi garaż albo budynek gospodarczy, jednak wcześniej nie był prawidłowo uwzględniony w danych, na podstawie których ustalano podatek.

Po aktualizacji ewidencji sytuacja się zmienia.

Trzeba przy tym zaznaczyć, że właściciele nieruchomości mają również obowiązki związane z aktualizowaniem danych. Prawo geodezyjne przewiduje obowiązek zgłaszania staroście określonych zmian danych ewidencyjnych, a w przypadku podatku od nieruchomości podatnik powinien informować gminę o zdarzeniach wpływających na wysokość podatku.

Ponad dwa tysiące zmian

Drugi problem to skala dokumentacji. Jak wynika z odpowiedzi Urzędu Gminy Uście Gorlickie, 14 grudnia 2023 roku do urzędu trafiła jednocześnie bardzo duża partia zawiadomień o zmianach. Dla Uścia Gorlickiego było to 960 stron, dla Stawiszy 147, Ropek 104, Czarnej 157, Brunar 475, a Śnietnicy 322.

Łącznie daje to 2 165 odrębnych zawiadomień. Każda strona oznaczała konkretną zmianę, którą trzeba było przeanalizować i wprowadzić do systemu. Pierwsze dokumenty pojawiły się jeszcze wcześniej. Już 3 stycznia 2023 roku do urzędu wpłynęły zawiadomienia dotyczące Banicy i Izb.

Urząd miał zaległości

I tutaj dochodzimy do trzeciego elementu całej historii. Gmina przyznaje wprost, że wszystkich zmian nie udało się wprowadzać na bieżąco.

Stanowisko zajmujące się wymiarem podatków jest jednoosobowe. Oprócz zmian związanych z aktualizacją ewidencji gruntów pracownik zajmuje się również bieżącymi zmianami własnościowymi, sprzedażą nieruchomości, podziałami, podatkami osób fizycznych i prawnych, podatkiem od środków transportowych oraz obsługą mieszkańców.

Do tego doszły problemy kadrowe. W efekcie część zmian przekazanych przez starostwo w 2023 roku została przetworzona znacznie później. I właśnie tutaj pojawia się najbardziej bolesny dla mieszkańców element całej sprawy.

Należności się skumulowały

Jeżeli zmiana dotyczy wcześniejszego okresu, a zostaje przetworzona dopiero później, urząd wydaje decyzje odnoszące się do poszczególnych lat podatkowych. Dlatego część mieszkańców nie otrzymała jednej niewielkiej zmiany podatku w odpowiednim czasie, lecz kilka wyrównań praktycznie naraz.

Ordynacja podatkowa przewiduje wieloletnie terminy na ustalenie zobowiązania podatkowego. W określonych sytuacjach, między innymi gdy podatnik nie ujawnił wszystkich danych potrzebnych do ustalenia zobowiązania, termin ten może wynosić pięć lat liczonych od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy. Każdy przypadek należy jednak oceniać na podstawie konkretnej decyzji i dat dotyczących danej nieruchomości.

Z punktu widzenia przepisów takie wyrównanie może więc być dopuszczalne. Z punktu widzenia domowego budżetu różnica między dopłatą kilkuset złotych raz w roku a skumulowaniem należności za kilka lat jest jednak oczywista.

To nie podwyżka stawek

Gmina podkreśla bardzo wyraźnie, że obecna sytuacja nie wynika z podwyższenia stawek podatku. Według przekazanych nam informacji wciąż stosowane są stawki określone uchwałą Rady Gminy Uście Gorlickie nr XXXVII/403/22 z 29 listopada 2022 roku.

W przypadku decyzji obejmujących wcześniejsze lata urząd stosuje stawkę obowiązującą w konkretnym roku podatkowym. Zmienić mogła się natomiast podstawa naliczenia podatku. Jeżeli po aktualizacji ewidencji pojawił się wcześniej niewykazany budynek, zmieniła się jego powierzchnia albo sposób zakwalifikowania gruntu, końcowa kwota podatku może być wyższa mimo braku zmiany samej stawki.

Nie każda zmiana była błędna

Nie oznacza to również, że wszystkie kwestionowane przez mieszkańców pomiary są nieprawidłowe.

Wójt Ewa Garbowska-Góra zwraca uwagę, że część nieruchomości przez wiele lat rzeczywiście się zmieniła. Powstały nowe domy, garaże, drogi dojazdowe czy budynki gospodarcze. Jeżeli wcześniej nie zostały one ujawnione w odpowiednich rejestrach, aktualizacja mogła znacząco zmienić wysokość należności.

Są jednak reklamacje

Są równocześnie przypadki, w których mieszkańcy kwestionują wyniki aktualizacji.

W rozmowie z halogorlice.info wójt wskazywała między innymi na sytuacje dotyczące starych obiektów gospodarczych, których sposób ujęcia w ewidencji budził wątpliwości mieszkańców. Wicestarosta gorlicki Marcin Krzemiński przekazał nam, że zna kilka takich zgłoszeń. W rozmowie z redakcją mówił o przypadkach wymagających ponownej weryfikacji i zapowiedział sprawdzenie skali reklamacji w Wydziale Geodezji i Kartografii oraz kontakt z wykonawcą prac.

Na obecnym etapie nie ma jednak podstaw, aby mówić o masowej skali błędnych pomiarów.

Jeżeli właściciel uważa, że dane dotyczące jego nieruchomości są nieprawidłowe, sprawa powinna być kierowana przede wszystkim do organu prowadzącego ewidencję, czyli do starostwa. Przepisy przewidują procedurę zgłaszania uwag i zarzutów podczas modernizacji, a spóźnione zarzuty są traktowane jako wnioski o zmianę danych w ewidencji.

Gmina pomaga mieszkańcom

Wójt zapewnia, że urząd pomaga osobom, które mają zastrzeżenia do danych otrzymanych ze starostwa, między innymi przy przygotowywaniu pism i kierowaniu spraw do ponownej weryfikacji.

Trudno dziwić się mieszkańcowi, który widzi nagle należność obejmującą kilka lat. Trudno również całą odpowiedzialność przypisać pracownikowi gminy, który musi ustalać podatek na podstawie danych znajdujących się w ewidencji gruntów i budynków.

W praktyce nałożyły się tu trzy procesy: wieloletnia aktualizacja ewidencji, ogromna liczba zmian przekazana gminie oraz opóźnienia związane z możliwościami kadrowymi urzędu.

Efektem jest sytuacja, w której rachunek za kilka lat może trafić do mieszkańca niemal jednocześnie.

Kolejne miejscowości czekają

Do tej pory zmiany były procedowane dla nieruchomości w Banicy, Izbach, Ropkach, Stawiszy, Czarnej, Uściu Gorlickim, Śnietnicy, Brunarach, Hańczowej, Blechnarce, Kwiatoniu, Regietowie i Wysowej-Zdroju.

W 2026 roku pomiary prowadzone są również w pozostałych miejscowościach gminy. Oznacza to, że temat może jeszcze wracać.

Warto przy tym przypomnieć, że już w 2022 roku mieszkańcy Banicy i Izb byli oficjalnie informowani o pracach geodezyjnych związanych z aktualizacją operatu ewidencji gruntów i budynków. Informacja wskazywała wprost, że wykonawcą prac była zewnętrzna firma działająca na podstawie umowy zawartej przez powiat.

Wójt wyjaśnia sprawę

W odpowiedzi przekazanej naszej redakcji wójt Ewa Garbowska-Góra potwierdziła, że część mieszkańców otrzymuje decyzje obejmujące wcześniejsze lata.

Tak. Mieszkańcy poszczególnych miejscowości gminy Uście Gorlickie, sukcesywnie od roku 2024, otrzymują decyzje zmieniające dotyczące naliczeń podatkowych. Takie postępowania prowadzone są przez organ podatkowy – Wójta Gminy – na podstawie dostarczanych do niego przez Starostę Gorlickiego, jako organ odpowiedzialny za prowadzenie ewidencji gruntów i budynków, zawiadomień o wprowadzonych w tej ewidencji zmianach – odpowiada Ewa Garbowska-Góra.

Wójt podkreśla jednocześnie, że przyczyną nie jest podwyższenie stawek podatkowych.
 

Dokonywane zmiany w naliczeniach podatkowych wynikają wyłącznie ze zmian wprowadzonych do ewidencji gruntów i budynków przez organ do tego uprawniony, jakim jest Starosta, i w żadnym stopniu nie są efektem wzrostu stawek podatkowych w gminie. Takich zmian Rada Gminy Uście Gorlickie po prostu nie wprowadzała – wskazuje w odpowiedzi dla halogorlice.info.

Urząd zwraca również uwagę na skalę materiałów przekazywanych przez starostwo.
 

Na uwagę zasługuje bardzo duża ilość przesyłanych przez Starostwo zmian, przy czym część z nich przesyłana jest jednorazowo. Przykładowo zmiany, które wpłynęły do urzędu 14 grudnia 2023 roku, zostały przesłane za jednym razem – wyjaśnia wójt.

Jak dodaje, decyzje otrzymują wyłącznie właściciele nieruchomości, dla których do gminy przekazano zawiadomienia o zmianach danych.
 

Decyzje zmieniające otrzymują właściciele działek, co do których Gmina Uście Gorlickie otrzymała zawiadomienie o wprowadzonych zmianach w danych ewidencyjnych – informuje Ewa Garbowska-Góra.

W przypadku wyrównania za wcześniejsze lata zasada naliczania również ma być jednoznaczna.
 

Łączne zobowiązanie pieniężne naliczane jest według obowiązujących stawek w danym roku podatkowym, za który obowiązuje decyzja zmieniająca – odpowiada wójt gminy Uście Gorlickie.