Ministerstwo Kultury dało zielone światło. W Gorlicach powstanie wyjątkowa instytucja

To ważny krok w realizacji przedsięwzięcia, o które od lat zabiegały lokalne środowiska. Nowa placówka ma powstać w miejscu szczególnie związanym z historią miasta.

Ważna wiadomość dla Gorlic

Ogłoszenie planów utworzenia muzeum nastąpiło 11 listopada 2026 roku, w 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Data ma symboliczne znaczenie, ponieważ historia Wielkiej Wojny jest nierozerwalnie związana z drogą Polaków do odzyskania własnego państwa.

W latach 1914–1918 tysiące mieszkańców ziem polskich walczyło w armiach państw zaborczych, często stając naprzeciw rodaków służących pod innymi sztandarami. Szczególne miejsce w tej historii zajmują Gorlice, które w maju 1915 roku znalazły się w centrum jednej z najważniejszych operacji militarnych na froncie wschodnim.

Planowane muzeum ma przypominać o tych wydarzeniach, a jednocześnie przedstawiać losy żołnierzy i ludności cywilnej dotkniętych wojną.

Minister podpisała dokument

Istotny krok w kierunku powstania placówki wykonano już 6 listopada 2026 roku. Wówczas Gorlice odwiedziła minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska. Podczas wizyty minister oraz burmistrz Gorlic Rafał Kukla podpisali list intencyjny dotyczący zamiaru utworzenia nowego muzeum.

Zgodnie z przedstawionymi założeniami instytucja ma być wspólnie prowadzona przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Miasto Gorlice.

Podpisanie dokumentu stanowi formalne potwierdzenie woli współpracy obu stron. Jest również efektem wieloletnich zabiegów samorządowców, historyków oraz osób zaangażowanych w ochronę dziedzictwa ziemi gorlickiej.

Muzeum przy Górze Cmentarnej

Na lokalizację przyszłej placówki wskazano okolice Cmentarza Wojennego nr 91 na Górze Cmentarnej w Gorlicach.

Wybór tego miejsca wiąże się bezpośrednio z wydarzeniami z 2 maja 1915 roku, kiedy rozpoczęła się bitwa pod Gorlicami. Operacja wojsk niemieckich i austro-węgierskich przeciwko armii rosyjskiej doprowadziła do przełamania frontu i znacząco wpłynęła na dalszy przebieg działań wojennych na wschodzie Europy.

Cmentarz Wojenny nr 91 stanowi dziś jedno z najważniejszych miejsc pamięci o poległych żołnierzach. Umiejscowienie muzeum w jego sąsiedztwie pozwoliłoby połączyć historyczne miejsce z nowoczesną ekspozycją poświęconą wydarzeniom sprzed ponad wieku.

Historia wykraczająca poza Gorlice

Zgodnie z zapowiedziami nowa placówka ma być pierwszym w Europie Środkowo-Wschodniej nowoczesnym muzeum w całości poświęconym historii frontu wschodniego I wojny światowej.

Ekspozycja ma obejmować znacznie szerszą tematykę niż sama bitwa gorlicka. Zwiedzający poznają przebieg działań wojennych na rozległych terenach Europy, a także doświadczenia mieszkańców państw uczestniczących w konflikcie.

Koncepcję muzeum przygotowano w ramach międzynarodowego projektu GOV4PeaCE. W prace zaangażowana była Rada Muzeum, wspierana przez Międzynarodową Radę Doradczą złożoną z ekspertów z Belgii, Włoch, Słowenii, Łotwy i Słowacji.

Założeniem projektu jest przedstawienie wydarzeń historycznych z perspektywy różnych narodów, ze szczególnym uwzględnieniem dramatycznych losów osób przymusowo wcielanych do armii walczących państw.

Jakie eksponaty zobaczymy?

W planowanych zbiorach znajdą się przedmioty związane z codziennością żołnierzy oraz historią działań wojennych. Wśród nich wymieniane są broń, mundury, wyposażenie wojskowe, fotografie, dokumenty, osobiste pamiętniki, korespondencja i pamiątki rodzinne.

Ważnym elementem przyszłej ekspozycji mają być również zbiory Muzeum Regionalnego PTTK im. Ignacego Łukasiewicza w Gorlicach, które od lat gromadzi i prezentuje materiały dotyczące historii regionu.

Projekt zakłada ponadto utworzenie ogólnodostępnej czytelni z zasobami bibliotecznymi i archiwalnymi.

Nowa instytucja ma prowadzić działalność edukacyjną i naukową. Przewidziano organizację lekcji muzealnych, warsztatów dla uczniów, wystaw czasowych oraz badań poświęconych historii I wojny światowej.

Nowa szansa dla regionu

Powstanie takiej placówki może mieć duże znaczenie dla rozwoju turystyki historycznej w Gorlicach i całym powiecie gorlickim.

Region dysponuje licznymi cmentarzami wojennymi, miejscami pamięci oraz zabytkami związanymi z wydarzeniami z lat 1914–1918. Nowoczesne muzeum mogłoby stać się punktem wyjścia do poznawania tego dziedzictwa przez turystów z Polski i zagranicy.

Realizacja inwestycji może również zwiększyć zainteresowanie miastem wśród badaczy historii wojskowości, organizatorów wycieczek edukacyjnych i instytucji zajmujących się ochroną zabytków.

Kiedy powstanie muzeum?

Choć zapowiedź Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego stanowi istotny etap przygotowań, na szczegóły dotyczące realizacji przedsięwzięcia trzeba jeszcze poczekać.

Nie wskazano terminu rozpoczęcia budowy, daty otwarcia muzeum ani przewidywanego kosztu inwestycji.

Podpisany 6 listopada list intencyjny potwierdza zamiar współpracy przy utworzeniu instytucji. Kolejne etapy będą wymagały ustaleń organizacyjnych, finansowych i projektowych.

Dla Gorlic jest to jednak ważny moment. Po latach starań idea stworzenia muzeum poświęconego frontowi wschodniemu I wojny światowej zyskała oficjalne poparcie na szczeblu ministerialnym.