Zanim nauczysz się jeździć, umiej odczytać statystyki

Przypomnijmy po 19 stycznia 2013, zaczęły obowiązywać nowe przepisy egzaminacyjne, które nałożyły na zdających większe wymagania. Jak się okazało, spowodowało to znaczne zmniejszenie ilości kursantów, mniej osób zdających w wojewódzkich ośrodkach egzaminacyjnych a co najistotniejsze i zarazem smutne, co dziesiąta szkoła jazdy była zmuszona zamknąć swoją działalność z powodu braku kursantów.

Stary test, bazujący na zestawie 18 losowo wybranych z ok. 500 pytań, zastąpiono 32 losowanymi z ponad 3 tysięcy. Przyszły kierowca, odpowiadając na pierwsze 20 pytań - ma 20 sekund na przeczytanie każdego z nich i 15 sekund na odpowiedź. Na przeczytanie i udzielenie odpowiedzi na każde z kolejnych 12 pytań specjalistycznych osoba egzaminowana ma 50 sekund.

Motywem napisania tego artykułu, był telefon od jednego z właścicieli gorlickich szkół jazdy, zastrzegający swoją anonimowość, który zwrócił uwagę na doniesienia prasowe, dotyczące gorlickiego rynku szkół jazdy.

Jak się Państwo domyślacie o skuteczności nauczania przez wykładowców popularnych "eLek" można dowiedzieć się ze statystyk prowadzonych przez Starostwo we współpracy z ośrodkami egzaminowania. Materiały te są ogólnie dostępne i każdy, kto tylko chce, może sobie je oglądnąć (link)

Jak odczytywać  i interpretować ranking, który może mieć wpływ na późniejsze decydowanie się przez potencjalnego kierowcę o wyborze konkretnej szkoły nauki jazdy? Okazuje się, że nie jest to takie proste i oczywiste. My pokusiliśmy się o wyjaśnienie niektórych prawideł, którymi rządzą się wspomniane statystyki.

W powiecie gorlickim swoją działalność prowadzi 23 szkół nauki jazdy (ich lista tu). Po pierwszym półroczu funkcjonowania nowych zasad egzaminacyjnych, obowiązujących od 19 stycznia, Starostwo Powiatowe opublikowało zestawienie zdawalności w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w Krośnie i Nowym Sączu, z których korzystają nasze szkoły jazdy.

W obydwu zestawieniach można zobaczyć następujące rubryki. Statystyki tworzą dwie główne kolumny: egzaminy teoretyczne i praktyczne. W każdej z nich można wyszczególnić liczby przeprowadzonych egzaminów: pozytywnych, negatywnych i braku podejścia do nich.

Weźmy pod lupę wyniki egzaminów teoretycznych, których zdawalność po 19 stycznia najbardziej się zmieniła.

Dla powiatu gorlickiego wyniki te przedstawiają się następująco:

NOWY SĄCZ

KROSNO

Aby nie faworyzować żadnej ze szkół posegregowaliśmy je wg. ich numerów identyfikacyjnych.

Analiza tych suchych danych nie może odbyć się bez słów komentarza.

Po pierwsze. Liczba tylko samych zdanych egzaminów nie świadczy o skuteczności nauczania danej szkoły jazdy. Jak notowane są wyniki kursantów? Przypuśćmy mamy 2 kursantów, z których pierwszy zdaje egzamin za pierwszym razem a drugi za dziesiątym. W rubryce pozytywnych wyników znajduje się cyfra 2 a w negatywnych 9. Czyli jaką skuteczność ma nasza przykładowa szkoła? Odpowiedz brzmi ok. 18%. Obliczenia komplikują się w przypadku rozpatrywania większych liczb a jeszcze bardziej, gdy w grę wchodzą przypadki, gdy część kursantów nie podchodzi do egzaminu.

Rozwiązaniem tego problemu mogłaby być statystyka, która notowałaby ilu kursantów i za którym razem, pozytywnie kończy egzamin. Takiej statystyki ośrodki ruchu drogowego nie są w stanie wygenerować.

Dla niezorientowanego laika sugerowanie się tylko i wyłącznie ilością pozytywnie zdanych egzaminów nie nie daje wymiernego efektu zdawania, bo to nie jest tożsame z ilością kursantów podchodzących w ogóle do egzaminu. Statystyki w cyfrach podają nie ilość kursantów a ilość podejść do pozytywnie i negatywnie zdawanych egzaminów.

Po drugie. W badanym okresie czasu nie jest możliwe wiarygodne podanie ilości kursantów, którzy podchodzili do nowych egzaminów. Powód jest banalny, zawsze w momencie zmian, do statystyk mogą trafić kursanci ze starego systemu, który w tym przypadku może mieć znaczenie. Pamiętamy, jaki szturm przeprowadzili wszyscy chcący zdawać egzamin na starych zasadach zaraz na początku bieżącego roku. Tych dni kalendarzowych było wprawdzie tylko 18 ale mogło to mieć wpływ na klika procent zdawalności. Pomocni mogą być właściciele szkół jazdy, którzy rzeczone statystyki mogli wzbogacić o liczbę kursantów zarejestrowanych w danym okresie czasu. Te dane mogły być niestety mało wiarygodne.

Bardziej miarodajne dane będą dostępne po zakończeniu bieżącego roku, gdzie ostatnie 6 miesięcy egzaminowania przypada tylko na nowo obowiązujące zasady.

O nowe warunki zdawania egzaminowania zapytaliśmy przedstawiciela szkół nauki jazdy z kilkunastoletnim stażem.

Jak Pan ocenia zmiany w przeprowadzaniu egzaminów teoretycznych?

Zmiany są bardzo duże, można powiedzieć rewolucyjne. Zacznijmy od tego, że jest dużo więcej pytań. Zamiast 18 z 542 jawnych, mamy 32 pytania z ponad 3 tysięcy niejawnych. Pytań jest tak dużo, że nie powtarzają się one w zestawach. Pytania są co pewien czas zmieniane i dobierane. Na pocieszenie można dodać, że zrezygnowano z wielokrotności odpowiedzi. Poprawna odpowiedz jest tylko jedna.

Czy nowe zasady się już przyjęły?

Tak. Powoli kursanci przyzwyczajają się do nowej rzeczywistości. Zdawalność cały czas rośnie. Początkiem roku zdawało ledwie 2 na 10 osób, teraz jest to średnio 40-45%, ale do skuteczności ze starych zasad brakuje jeszcze dużo (przyp. red. - w Krośnie wynosiła ona 82%).

Dlaczego tak znacznie spadła zdawalność testów?

Nowe egzaminy są nieprzewidywalne. Starych testów można było się nauczyć, wielu kursantów podchodziło do nich automatycznie, po prostu wykuwali odpowiedzi z płyty na tzw. blachę. Nieprzychodzenie na wykłady nie miało żadnych konsekwencji, wystarczyło nauczyć się testów, nie zasad ruchu drogowego. Teraz się to zmieniło. Kursant musi nauczyć się myśleć. Aby poradzić sobie z pytaniami, musi nauczyć się zasad ruchu drogowego na szkoleniu. Niestety w wielu szkołach panują jeszcze stare zasady, nic dziwnego, że wyniki egzaminów różnią się między szkołami znacznie.

Tomasz Stasiowski