Badanie PISA 2022. Polska w obliczu wyzwań edukacyjnych

Odbywające się co trzy lata badanie, obejmuje krajach członkowskich OECD i kilkadziesiąt innych państw. Polska uczestniczy w PISA od 2000 roku, a od 2013 roku badanie w naszym kraju prowadzi Instytut Badań Edukacyjnych.

Polska, znana z wysokich osiągnięć w zakresie umiejętności matematycznych, rozumienia tekstu czytanego i rozumowania w naukach przyrodniczych, w najnowszej edycji badania PISA 2022 odnotowała spadki. Wyniki polskich uczniów, choć nadal powyżej średniej OECD, są znacznie niższe niż w edycji z 2018 roku.

W obszarze matematyki Polska zanotowała spadek o 27 punktów, co eksperci interpretują jako ponad rok straty edukacyjnej. Podejrzewa się, że wyniki te mogły zostać wywołane przez okres nauczania zdalnego. Polska plasuje się na szóstym miejscu w Unii Europejskiej i piętnastym na świecie wśród 81 krajów. Mimo to należy zauważyć, że w porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej, polscy uczniowie wypadają bardzo dobrze w dziedzinach rozumienia tekstu i nauk przyrodniczych, zajmując odpowiednio piąte miejsca w UE i szesnaste oraz siedemnaste na świecie.

W najnowszej edycji PISA średni wynik polskich uczniów w matematyce wyniósł 489 punktów, co jest wynikiem zbliżonym do osiągnięć uczniów z krajów takich jak Holandia, Irlandia czy Wielka Brytania. Natomiast w rozumieniu tekstu Polska uzyskała również 489 punktów, znajdując się wśród najlepszych w Unii Europejskiej. W naukach przyrodniczych polscy uczniowie uzyskali średni wynik 499 punktów, zbliżony do wyników uczniów z Nowej Zelandii, Irlandii, Szwajcarii i innych.

OECD ocenia najnowszą edycję badania jako „badanie bardzo dużych spadków”, co odzwierciedla ogólny trend w wynikach większości krajów członkowskich. Spadek wyników w matematyce i rozumieniu tekstu jest widoczny w większości krajów OECD, podczas gdy w zakresie nauk przyrodniczych podobnego zjawiska nie odnotowano.

Analizując wyniki PISA 2022, należy uwzględnić wpływ pandemii COVID-19 na systemy edukacyjne na całym świecie. Obostrzenia, brak bezpośredniego kontaktu z nauczycielami i rówieśnikami oraz wprowadzenie nauki zdalnej mogły mieć znaczący wpływ na skuteczność kształcenia umiejętności ocenianych w badaniu.

Najnowsze wyniki badania PISA stanowią dla Polski ważny sygnał do zastanowienia się nad przyszłością i jakością edukacji, w szczególności w kontekście adaptacji do nowych wyzwań, jakie stawia przed nią współczesny świat.