Jarmark Staroci ze słowiańskim akcentem w tle [FOTO]

Tradycyjny jarmark staroci odbywa się w drugą niedzielę każdego miesiąca i dla wielu mieszkańców stał się stałym punktem kalendarza, jedni przychodzą na łowy, inni z sentymentu, a jeszcze inni po prostu po atmosferę rozmów, targowania i przeglądania rzeczy, które mają swoją historię.

Na stoiskach zwykle królują przedmioty, które pamiętają inne czasy i inne domy. Pojawiają się stare zegarki, porcelana, obrazki, figurki, szkło, drobne ozdoby do mieszkania, bibeloty z epoki, a także rzeczy codziennego użytku, które dziś wracają do łask dzięki modzie na retro.

Wśród kupujących często słychać pytania o pochodzenie przedmiotu, o to, czy działa mechanizm, czy w komplecie jest spodek, albo czy da się jeszcze uratować oprawę. Targ staroci w Gorlicach ma w sobie tę prostą przyjemność: chodzisz, oglądasz, rozmawiasz, czasem negocjujesz – i wychodzisz z czymś, co nie jest kolejną rzeczą z półki, tylko pamiątką z historią.

Tym razem szczególnie wyróżnia się stanowisko grupy rekonstrukcji historycznej Gerawa z Kowalowej w powiecie tarnowskim. Ich obecność wprowadza na jarmark staroci zupełnie inną energię, bo zamiast samego handlu pojawia się opowieść. 

Przedstawiciele grupy przyjechali w tradycyjnych strojach słowiańskich, które od razu przyciągają wzrok i robią wrażenie dopracowania w detalach. Dla wielu odwiedzających to moment, w którym pchli targ Gorlice zmienia się w małą podróż w czasie – z pytaniami o dawne rzemiosło, zwyczaje i codzienność ludzi sprzed wieków.

Na ich stoisku można nabyć wyroby powstające metodami tradycyjnymi, nawiązujące do rzemiosła z osady. To propozycja dla tych, którzy szukają czegoś autentycznego: ręcznie wykonanych przedmiotów, których nie da się przewinąć w sklepie internetowym jak kolejnego produktu z masowej produkcji. Rekonstruktorzy podkreślają, że ważny jest proces wytwarzania i wierność dawnym technikom, a kupujący dostaje nie tylko rzecz, ale też kontekst – skąd się bierze, jak powstaje i do czego dawniej służyła.

Ważnym elementem ich inicjatywy jest pokazanie ginących zawodów i tego, jak wyglądała praca w dawnej słowiańskiej wiosce. Zamiast statycznej ekspozycji można zobaczyć sceny z życia osady, podejść bliżej, dopytać, dotknąć materiałów i narzędzi, a przede wszystkim posłuchać. Takie spotkania budują most między rekonstrukcją a codziennością odwiedzających – bo nagle okazuje się, że wiele dawnych umiejętności było odpowiedzią na bardzo praktyczne potrzeby.

Dopełnieniem są przysmaki inspirowane tradycją słowiańskich wojów. Zapach i smak potrafią przyciągnąć równie skutecznie jak stroje, a przy okazji tworzą naturalny pretekst do rozmowy: o tym, co jadano, jak przechowywano żywność i dlaczego kuchnia bywa najlepszym przewodnikiem po historii. Rekonstruktorzy dodają też lżejszy akcent, przedstawiając się imionami, które łatwo zapadają w pamięć: Ćmina, Żmij, Obij i Drako. Taki detal sprawia, że stoisko nie jest „kolejną atrakcją”, tylko miejscem, do którego chce się wrócić i przyprowadzić kogoś jeszcze.

Jeśli ktoś planuje wypad na jarmark staroci w Gorlicach, ta druga niedziela miesiąca to dobry pretekst, żeby wyjść z domu i przejść się bez pośpiechu między stoiskami. Jedni znajdą porcelanową filiżankę do kuchni, inni stary zegarek do renowacji, a ktoś inny zatrzyma się na dłużej właśnie przy rekonstruktorach z Kowalowej. I nawet jeśli wrócisz bez zakupów, często wraca się z historią zasłyszaną w tłumie – a to też jest wartość, której nie da się włożyć do reklamówki.