Powstanie rozpoczęło się 22 stycznia 1863 roku, gdy powstańcy zaatakowali rosyjskie garnizony w Królestwie Polskim. W ciągu ponad 1,5 roku walk miało miejsce ponad tysiąc potyczek, a w zmaganiach uczestniczyło co najmniej 150 tysięcy powstańców.
Powstanie Styczniowe – najdłuższy zryw niepodległościowy XIX wieku
Powstanie Styczniowe było najdłużej trwającym i najbardziej masowym ruchem niepodległościowym XIX wieku. Jego bilans był jednak tragiczny – dziesiątki tysięcy poległych, straconych, zesłanych na Syberię oraz konfiskaty majątków, które dotknęły uczestników i ich rodziny. Mimo klęski, styczniowy zryw na trwałe wpisał się w historię walk Polaków o niepodległość, inspirując kolejne pokolenia.
Gorlicki pomnik pamięci Powstańców Styczniowych
W naszym mieście znajdują się miejsca upamiętniające bohaterów Powstania Styczniowego. Szczególne znaczenie ma Pomnik Powstańców Styczniowych, który można zobaczyć na cmentarzu parafialnym w Gorlicach. Pomnik ten, wzniesiony w 1913 roku z inicjatywy Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, został zaprojektowany przez architekta Zygmunta Fedorskiego. Był to hołd złożony w 50. rocznicę wybuchu powstania.
W Powstaniu Styczniowym brało udział ponad czterdziestu gorliczan. Wielu z nich zginęło, a część została zesłana na Syberię, przechodząc dramatyczną drogę cierpienia i wygnania.
Losy pomnika i jego renowacje
Podczas I wojny światowej pomnik został poważnie zniszczony – złamanie u podstawy i zwalenie monumentu symbolizowały klęskę powstania. W latach 1963–1964, z okazji setnej rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego, pomnik został odnowiony z inicjatywy zarządu Gorlickiego Rzemiosła. Marmurowe tablice, zawierające nazwiska uczestników powstania z Gorlic, zostały ufundowane przez gorlicką Polonię w Stanach Zjednoczonych.
W 2013 roku, w 150. rocznicę Powstania Styczniowego, pomnik przeszedł kolejną renowację. Tym razem odnowienie zostało przeprowadzone staraniem gorlickich parafii i władz miasta.
Pamięć o bohaterach Powstania Styczniowego w Gminie Skołyszyn
Podczas obchodów 162. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego uczczono również pamięć bohaterskich powstańców z Gminy Skołyszyn, którzy odegrali istotną rolę w walce o niepodległość Polski. Symboliczny znicz na mogile powstańca z 1863 roku, Zygmunta Augusta de Demkowicz Dobrzańskiego – Goliescu, zapalił pracownik Biura Oświaty, Kultury i Sportu w Urzędzie Gminy Skołyszyn. Mogiła znajduje się na cmentarzu parafialnym w Harklowej.
Bohaterscy mieszkańcy Gminy Skołyszyn w Powstaniu Styczniowym
Mieszkańcy Gminy Skołyszyn wsparli powstanie nie tylko aktywną walką, ale również finansowo i rzeczowo. Wielu z nich zapisało się na kartach historii jako odważni uczestnicy powstania, a ich poświęcenie pozostaje w pamięci lokalnej społeczności. Wśród nich znaleźli się:
- Henryk Stroka – porucznik Powstania Styczniowego z Bączala Górnego,
- Józefa Lipartowska – jedna z niewielu kobiet-powstańców, pochodząca z Bączala Dolnego,
- o. Berard Józef Bulsiewicz – kapelan oddziału gen. Józefa Hauke-Bosaka z Jabłonicy,
- Aleksander Paszkiewcz – powstaniec z Siepietnicy,
- Jan Siwiński – katorżnik z Harklowej, zesłany na Syberię, który po powrocie osiadł w Mytarce,
- Zygmunt August de Demkowicz Dobrzański – Goliescu – powstaniec z Harklowej,
- Szczęsny Włodek h. Prawdzic – właściciel dóbr w Przysiece,
- baron Florian Gostkowski wraz z bratem – właściciele dóbr w Bączalu Dolnym,
- Wawrzyniec i Jan Bienias – mieszkańcy Święcan.
Pamiętajmy o bohaterach
Powstanie Styczniowe to ważny element naszej historii i tożsamości narodowej. Wspominając jego rocznicę, oddajemy hołd tym, którzy walczyli o wolność Polski, często płacąc za to najwyższą cenę.
Napisz komentarz
Komentarze