„Gorlicka szkoła znana dziś jako „Kromer” ma początki w czasach zaborów. Została powołana reskryptem cesarskim z maja 1906 roku i rozpoczęła działalność 15 września 1906 jako Cesarsko-Królewskie Gimnazjum w Gorlicach. Najpierw uruchomiono męskie gimnazjum klasyczne, a w przekazanych materiałach jako ważna postać organizacyjna pojawia się dr Wincenty Szczepański, pełniący funkcję kierowniczą i dyrektorską od 1917 roku.
Ponieważ docelowy lokal nie był gotowy, naukę rozpoczęto w siedzibie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Do dyspozycji były trzy izby: dwie sale lekcyjne i pokój nauczycielski pełniący zarazem funkcję kancelarii, sali konferencyjnej oraz składu pomocy naukowych. Pierwsi uczniowie zdawali egzamin dojrzałości w 1914 roku: część pisemną 18–20 maja, a ustną 13–17 czerwca.
Pierwsza matura odbyła się już w nowym, choć nieukończonym jeszcze budynku zaprojektowanym przez architekta T. Mostowskiego, profesora budownictwa ze szkoły przemysłowej we Lwowie. Gmach do dziś wyróżnia się detalem: attykę zdobią głowy Kazimierza Wielkiego, królowej Jadwigi i Władysława Jagiełły.
I wojna światowa przerwała naukę 23 września, a budynek zajmowały wojska austriackie i rosyjskie, później działał w nim szpital wojskowy. W 1915 roku ostrzał artyleryjski zniszczył lewe skrzydło, a zdewastowany gmach służył także jako schronienie dla około 300 bezdomnych osób. Po prowizorycznym remoncie lekcje wznowiono 30 października 1915 roku, choć część uczniów i nauczycieli nie wróciła do nauki, bo walczyła w Legionach lub w armii austro-węgierskiej.
Po 1918 roku szkoła przeszła na własność skarbu państwa i działała jako Państwowe Gimnazjum w Gorlicach. W roku szkolnym 1922/1923 nadano jej imię Marcina Kromera. W 1926/1927 wprowadzono typ neoklasyczny, ograniczając łacinę i grekę na rzecz kultury klasycznej, a w 1929/1930 po raz pierwszy przyjęto dziewczęta, tworząc gimnazjum koedukacyjne.
W roku szkolnym 1932/1933, po reformie szkolnictwa średniego, placówka działała jako Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Marcina Kromera w Gorlicach. W maju i czerwcu 1939 odbyły się egzaminy maturalne wskazywane jako pierwsze po reformie. Wśród dyrektorów okresu do 1939 roku materiały wymieniają m.in. ks. Kazimierza Litwina, Zygmunta Kochańskiego, Dymitra Czechowskiego, Jana Prokopka i Franciszka Gwiżdża.
Podczas II wojny światowej budynek zajmowało wojsko niemieckie, a później działała w nim dwuletnia szkoła handlowa. Po wyzwoleniu, 18 stycznia 1945 roku, reaktywowano Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Marcina Kromera, a dyrektorem został dr Stanisław Zabierowski. Po 1949 roku szkoła kilkukrotnie zmieniała nazwę wraz z reformami oświaty, by od 1956/57 funkcjonować jako Liceum Ogólnokształcące w Gorlicach.
W latach 1978/79 liceum weszło w skład zespołu szkół, ale decyzją kuratorium z 10 maja 1981 roku wróciło do samodzielności jako Liceum Ogólnokształcące im. Marcina Kromera. W późniejszych latach placówką kierowali m.in. Jan Plato, Jadwiga Pels, Jerzy Nalepka, Aleksandra Baran, a od 1 września 2015 roku Jan Drożdż.
Przygotowaliśmy quiz, który sprawdzi wiedzę o historii „Kromera” w Gorlicach: od reskryptu z 1906 roku, przez pierwszą maturę w 1914, wojenne zniszczenia i reformy szkolne, po decyzję z 10 maja 1981 roku o powrocie do samodzielności. To okazja, by zestawić własne wspomnienia z faktami i sprawdzić, ile pamiętasz z opowieści o szkole.
Napisz komentarz
Komentarze